All posts by AleiMarathiO55cP7rt1FiF

दैनिक भक्ती चिंतन: शाश्वत मंदिराच्या उभारणीत आज्ञापालन — १ पेत्र २:५

“पवित्र याजकगण होण्यासाठी आध्यात्मिक घराच्या बांधकामात तुम्हालाही जिवंत दगडांप्रमाणे वापरले जात आहे” (१ पेत्र २:५).

आपण हे नश्वर देह सोडल्यानंतर देव आपल्या आत्म्यांना जिथे कुठे घेऊन जाईल, तिथे आपण त्याच महान मंदिराचा भाग असू. हे मंदिर केवळ पृथ्वीपुरते मर्यादित नाही—ते आपल्या जगापेक्षा विशाल आहे. देव जिथे उपस्थित आहे, त्या सर्व ठिकाणांना व्यापणारे हे पवित्र घर आहे. आणि देव ज्या विश्वावर राज्य करतो त्याला अंत नसल्यामुळे, या जिवंत मंदिरालाही सीमा नाहीत.

हे मंदिर दगडांनी नव्हे, तर निर्माणकर्त्याच्या आज्ञा पाळणाऱ्या जीवांनी बनलेले आहे. हा एक शाश्वत आराखडा आहे, जो टप्प्याटप्प्याने आकार घेत आहे, जोपर्यंत सर्व काही देवाचे स्वरूप पूर्णपणे प्रतिबिंबित करत नाही. एखादा जीव प्रामाणिकपणे आज्ञापालन करायला शिकतो, तेव्हा तो या महान आध्यात्मिक बांधकामाचा भाग बनतो. आणि तो जितके अधिक आज्ञापालन करतो, तितके अधिक तो प्रभूच्या इच्छेचे जिवंत रूप बनतो.

म्हणून, या शाश्वत योजनेचा भाग होऊ इच्छिणाऱ्या जीवाने त्याच्या सामर्थ्यशाली नियमापुढे नम्र व्हावे आणि विश्वासाने व समर्पणाने त्याच्या आज्ञांचे पालन करावे. अशा रीतीने, शेवटी सृष्टी त्याच्या गौरवाचे निर्मळ प्रतिबिंब बनेल. —फिलिप्स ब्रुक्स यांच्या लिखाणावरून रूपांतरित. प्रभूची इच्छा असल्यास उद्या पुन्हा भेटू.

माझ्यासोबत प्रार्थना करा: प्रभू देवा, माझा देह नश्वर आणि क्षणभंगुर आहे, हे मला ठाऊक आहे; पण तू मला दिलेला आत्मा याहून कितीतरी महान गोष्टीचा भाग आहे. या जगापलीकडे तू एक स्थान तयार केले आहेस, जिथे तुझी उपस्थिती सर्वत्र भरून राहते आणि तुझी आज्ञा पाळणारे शांततेत व आनंदात राहतात; यासाठी मी तुझे आभार मानतो. या शाश्वत आशेचे मोल जाणायला मला शिकव.

हे पित्या, मला तुझ्या जिवंत मंदिराचा भाग व्हायचे आहे—केवळ भविष्यातच नव्हे, तर इथे आणि आताही. सर्वांपेक्षा अधिक तुला संतुष्ट करण्याची इच्छा असलेले नम्र हृदय मला दे. माझे आज्ञापालन प्रामाणिक आणि सातत्यपूर्ण असू दे. तू घडवत असलेल्या कार्यात उपयोगी पडण्यासाठी मला आकार दे.

हे परमपवित्र देवा, मी लहान आणि अपूर्ण असूनही या शाश्वत योजनेत मला सामावून घेतल्याबद्दल तुझी उपासना करतो आणि स्तुती करतो. काळाच्या, जगांच्या आणि माझ्याही पलीकडे जाणाऱ्या कार्यासाठी तू मला बोलावले आहेस. तुझा प्रिय पुत्र माझा शाश्वत राजकुमार आणि तारणारा आहे. तुझा सामर्थ्यशाली नियम या अदृश्य आणि तेजस्वी मंदिराचा भक्कम पाया आहे. तुझ्या आज्ञा सत्याला आधार देणारे आणि तुझ्या पवित्रतेचे प्रतिबिंब दाखवणारे जिवंत स्तंभ आहेत. येशूच्या अनमोल नावाने मी प्रार्थना करतो. आमेन.

परिशिष्ट 8i: क्रूस आणि मंदिर

हा अभ्यास ऑडिओ स्वरूपात ऐका किंवा डाउनलोड करा
00:00
00:00डाउनलोड करा

हे पृष्ठ अशा देवाच्या नियमांचा अभ्यास करणाऱ्या मालिकेचा भाग आहे, ज्यांचे पालन फक्त यरुशलेममध्ये मंदिर असताना करता येत होते.

क्रूस आणि मंदिर हे एकमेकांचे शत्रू नाहीत; तसेच एकाने दुसऱ्याला रद्द केले असे दर्शवणारे ते दोन “टप्पे”ही नाहीत. देवाचा नियम सनातन आहे (स्तोत्रसंहिता 119:89; 119:160; मलाखी 3:6). बलिदाने, याजक आणि शुद्धतेचे नियम यांसह मंदिराची व्यवस्था त्याच सनातन नियमाने दिली होती. येशूच्या मृत्यूने एकही आज्ञा रद्द केली नाही. त्या आज्ञा आधीपासूनच काय सांगत होत्या, त्यांचा खरा गाभा त्याने प्रकट केला. बलिदाने संपावीत म्हणून मंदिराचा नाश झाला नाही, तर अवज्ञेमुळे आलेल्या न्यायाच्या शिक्षेसाठी तो नष्ट करण्यात आला (2 इतिहास 36:14-19; यिर्मया 7:12-14; लूक 19:41-44). क्रूसाविषयीच्या मानवी कल्पनांनी नियमाची जागा घेणारा नवा धर्म न बनवता, ही सत्ये एकत्र धरून ठेवणे हे आपले काम आहे.

दिसणारा संघर्ष: कोकरू आणि वेदी

पहिल्या दृष्टीक्षेपात यात संघर्ष असल्यासारखे दिसते:

  • एका बाजूला, बलिदाने, अर्पणे आणि याजकीय सेवा यांची आज्ञा देणारा देवाचा नियम. (लेवीय 1:1-2; निर्गम 28:1)
  • दुसऱ्या बाजूला, “जगाचे पाप हरण करणारा देवाचा कोकरा” म्हणून प्रस्तुत केलेला येशू (योहान 1:29; 1 योहान 2:2).

अनेक जण अशा निष्कर्षापर्यंत उडी मारतात, जो शास्त्रलेख कधीच काढत नाहीत: “येशू कोकरा आहे, तर बलिदाने संपली, मंदिराचे काम संपले आणि त्यांची आज्ञा देणारा नियम आता महत्त्वाचा राहिला नाही.”

पण येशूने स्वतः हा तर्क नाकारला. तो स्पष्टपणे म्हणाला की नियमशास्त्र किंवा संदेष्ट्यांचे ग्रंथ रद्द करायला तो आला नाही; आणि आकाश व पृथ्वी नाहीसे होईपर्यंत नियमशास्त्रातील सर्वांत लहान रेघदेखील नाहीशी होणार नाही (मत्तय 5:17-19; लूक 16:17). आकाश आणि पृथ्वी अजूनही आहेत. नियमशास्त्र अजूनही कायम आहे. बलिदाने, अर्पणे आणि मंदिर यांविषयीच्या आज्ञा त्याच्या मुखातून कधीच रद्द झाल्या नाहीत.

क्रूस मंदिराचे नियम पुसून टाकत नाही. ते नियम खरोखर कशाकडे निर्देश करत होते, हे क्रूस प्रकट करतो.

देवाचा कोकरा म्हणून येशू — रद्द न करता पूर्णत्व

योहानाने येशूला “देवाचा कोकरा” म्हटले (योहान 1:29), तेव्हा तो बलिदानपद्धतीचा अंत जाहीर करत नव्हता. विश्वासाने अर्पण केलेल्या प्रत्येक बलिदानाचा खरा अर्थ तो घोषित करत होता. प्राण्यांच्या रक्तात स्वतःहून काही सामर्थ्य नव्हते (1 पेत्र 1:19-20). त्याचे सामर्थ्य देवाच्या आज्ञापालनातून आणि ते ज्या गोष्टीचे प्रतीक होते—खऱ्या कोकऱ्याच्या भविष्यातील बलिदानातून—आले. देव एक गोष्ट सांगून नंतर स्वतःचेच खंडन करत नाही (गणना 23:19).

आरंभापासून क्षमा नेहमी दोन गोष्टी एकत्र आल्याने मिळाली आहे:

  • देवाने दिलेल्या आज्ञांचे पालन (अनुवाद 11:26-28; यहेज्केल 20:21)
  • शुद्धीकरणासाठी देवाने स्वतः नेमून दिलेली तरतूद (लेवीय 17:11; इब्री 9:22)

प्राचीन इस्राएलमध्ये आज्ञाधारक लोक मंदिरात जात, नियमाप्रमाणे बलिदाने अर्पण करत आणि खरी, पण तात्पुरती, करारानुसार मिळणारी शुद्धता प्राप्त करत. आज आज्ञाधारक लोकांना पित्याकडून शाश्वत शुद्धतेसाठी खऱ्या कोकऱ्याकडे, म्हणजे येशूकडे, नेले जाते (योहान 6:37; 6:39; 6:44; 6:65; 17:6). पद्धत तीच आहे: देव बंडखोरांना कधीच शुद्ध करत नाही (यशया 1:11-15).

येशू खरा कोकरा आहे या वस्तुस्थितीमुळे बलिदानाविषयीच्या आज्ञा नष्ट होत नाहीत. उलट, देव प्रतीकांशी खेळत नव्हता हे यावरून सिद्ध होते. मंदिरातील प्रत्येक गोष्ट गंभीर होती आणि प्रत्येक गोष्ट खऱ्या गोष्टीकडे निर्देश करत होती.

क्रूसानंतरही बलिदाने का चालू राहिली

येशूच्या मृत्यूच्या क्षणी बलिदाने रद्द करायची देवाची इच्छा असती, तर त्याच दिवशी मंदिर कोसळले असते. पण त्याऐवजी काय घडले?

  • मंदिरातील पडदा फाटला (मत्तय 27:51), पण इमारत उभी राहिली आणि तेथे उपासना सुरूच राहिली (प्रेषितांची कृत्ये 2:46; 3:1; 21:26).
  • बलिदाने आणि मंदिरातील विधी दररोज चालू राहिले (प्रेषितांची कृत्ये 3:1; 21:26), आणि प्रेषितांची कृत्ये हा संपूर्ण वृत्तांत कार्यरत असलेल्या पवित्रस्थानाचे गृहीतक धरतो.
  • याजकवर्ग सेवा करत राहिला (प्रेषितांची कृत्ये 4:1; 6:7).
  • यरुशलेममध्ये सण पाळले जात राहिले (प्रेषितांची कृत्ये 2:1; 20:16).
  • पुनरुत्थानानंतरही येशूवर विश्वास ठेवणारे लोक मंदिरात दिसत होते (प्रेषितांची कृत्ये 2:46; 3:1; 5:20-21; 21:26), आणि त्याच्यावर विश्वास ठेवणारे हजारो यहूदी “नियमशास्त्राविषयी अत्यंत आवेशी” होते (प्रेषितांची कृत्ये 21:20).

मशीहा मरण पावल्यानंतर बलिदाने लगेच पापमय किंवा अवैध ठरतील, असे नियमशास्त्रात, येशूच्या वचनांत किंवा संदेष्ट्यांत कुठेही सांगितलेले नाही. “माझा पुत्र मेल्यानंतर तुम्ही प्राणी अर्पण करणे थांबवा, कारण बलिदानाविषयीचा माझा नियम रद्द झाला आहे,” अशी कोणतीही भविष्यवाणी नाही.

त्याऐवजी, मंदिरातील सेवा चालू राहिली, कारण देव दुटप्पी बोलत नाही (गणना 23:19). तो एखादी गोष्ट पवित्र म्हणून आज्ञापित करून नंतर आपल्या पुत्राच्या मृत्यूमुळे तिला गुपचूप अशुद्ध मानत नाही. येशूच्या मृत्यूच्या क्षणी बलिदाने बंडखोरी ठरली असती, तर देवाने ते स्पष्टपणे सांगितले असते. पण त्याने तसे केले नाही.

क्रूसानंतर मंदिरातील सेवा चालू राहिली, यावरून पवित्रस्थानाशी संबंधित एकही आज्ञा देवाने रद्द केली नव्हती हे दिसते. प्रत्येक अर्पण, प्रत्येक शुद्धीकरणविधी, प्रत्येक याजकीय कर्तव्य आणि उपासनेची प्रत्येक राष्ट्रीय कृती अमलात राहिली, कारण त्यांची स्थापना करणारा नियम बदललेला नव्हता.

बलिदानपद्धतीचे प्रतीकात्मक स्वरूप

संपूर्ण बलिदानपद्धतीची रचना प्रतीकात्मक होती; ती ऐच्छिक होती किंवा तिला अधिकार नव्हता म्हणून नव्हे, तर एके दिवशी फक्त देव स्वतःच पूर्णत्वास नेईल अशा वास्तवांकडे ती निर्देश करत होती म्हणून. बलिदानाने पुष्टी केलेले रोगनिवारण तात्पुरते होते—बरे झालेले लोक पुन्हा आजारी पडू शकत होते. विधीपूर्वक केलेल्या शुद्धीकरणाने काही काळापुरतीच शुद्धता बहाल केली—अशुद्धता पुन्हा येऊ शकत होती. पापांसाठीच्या बलिदानांतूनही अशी क्षमा मिळत असे, जी पुन्हा पुन्हा मागावी लागे. यांपैकी कोणतीही गोष्ट पाप किंवा मृत्यू यांचे अंतिम निर्मूलन नव्हती; देव स्वतः मृत्यूचा नाश करेल त्या दिवसाकडे निर्देश करणारी, देवाने आज्ञापिलेली ती प्रतीके होती (यशया 25:8; दानीएल 12:2).

क्रूसामुळे हे अंतिमत्व शक्य झाले; पण पापाचा खरा अंत अंतिम न्याय आणि पुनरुत्थानानंतरच दिसेल. तेव्हा चांगले करणारे जीवनाच्या पुनरुत्थानासाठी उठतील आणि वाईट करणारे न्यायाच्या पुनरुत्थानासाठी उठतील (योहान 5:28-29). तेव्हाच मृत्यू कायमचा गिळला जाईल. मंदिरातील सेवा शाश्वत वास्तवांकडे निर्देश करणारी प्रतीके होती, ती स्वतः ती वास्तवता नव्हती; म्हणून येशूच्या मृत्यूमुळे ती अनावश्यक झाली नाहीत. देवाने न्यायाने मंदिर काढून घेईपर्यंत त्या अमलात राहिल्या—क्रूसाने त्या रद्द केल्या म्हणून नव्हे, तर युगाच्या शेवटी त्या ज्या वास्तवांकडे निर्देश करत होत्या, त्यांची अंतिम पूर्तता अजून व्हायची असतानाच प्रतीके काढून टाकण्याचे देवाने ठरवले म्हणून.

आज क्षमा कशी मिळते

बलिदानांविषयीच्या आज्ञा कधीच रद्द झाल्या नाहीत आणि क्रूसानंतरही मंदिरव्यवस्था चालू राहिली—देवाने स्वतः 70 A.D. मध्ये तिचा अंत आणेपर्यंत—तर आज कोणाला क्षमा कशी मिळू शकते, असा स्वाभाविक प्रश्न पडतो. याचे उत्तर आरंभापासून देवाने स्थापित केलेल्या त्याच पद्धतीत आहे. क्षमा नेहमी देवाच्या आज्ञांचे पालन केल्याने (2 इतिहास 7:14; यशया 55:7) आणि देवाने स्वतः नेमून दिलेल्या बलिदानामुळे (लेवीय 17:11; ) मिळाली आहे. प्राचीन इस्राएलमध्ये आज्ञाधारक लोकांना यरुशलेममधील वेदीवर विधीपूर्वक शुद्धता मिळत असे; नियमशास्त्रात ही शुद्धता मुख्यतः रक्त सांडण्याद्वारे प्राप्त होत असे (लेवीय 4:20; 4:26; 4:31; इब्री 9:22). आज आज्ञाधारक लोक मशीहाच्या बलिदानाद्वारे शुद्ध केले जातात—पाप हरण करणाऱ्या देवाच्या खऱ्या कोकऱ्याद्वारे (योहान 1:29).

याचा अर्थ नियमशास्त्र बदलले असा होत नाही. येशूने बलिदानांविषयीच्या आज्ञा रद्द केल्या नाहीत (मत्तय 5:17-19). त्याऐवजी, देवाने मंदिर काढून घेतले तेव्हा आज्ञापालन आणि शुद्धीकरण यांची भेट होण्याचे बाह्य ठिकाण बदलले. निकष तेच राहिले: जे देवाचे भय धरतात आणि त्याच्या आज्ञा पाळतात त्यांना देव क्षमा करतो (स्तोत्रसंहिता 103:17-18; उपदेशक 12:13). पित्याने स्वतःकडे खेचल्याशिवाय कोणीही मशीहाकडे येत नाही (योहान 6:37; 6:39; 6:44; 6:65; 17:6), आणि पिता फक्त त्याच्या नियमाचा सन्मान करणाऱ्यांनाच स्वतःकडे खेचतो (मत्तय 7:21; 19:17; योहान 17:6; लूक 8:21; 11:28).

प्राचीन इस्राएलमध्ये आज्ञापालन माणसाला वेदीकडे नेत असे. आज आज्ञापालन माणसाला मशीहाकडे नेते. बाह्य दृश्य बदलले आहे, पण तत्त्व बदललेले नाही. इस्राएलमधील अविश्वासू लोक बलिदानांमुळे शुद्ध झाले नाहीत (यशया 1:11-16), आणि आजचे अविश्वासू लोक ख्रिस्ताच्या रक्तामुळे शुद्ध होत नाहीत (इब्री 10:26-27). देवाने नेहमी त्याच दोन गोष्टींची अपेक्षा केली आहे: त्याच्या नियमाचे पालन आणि त्याने नेमून दिलेल्या बलिदानाला शरण जाणे.

आरंभापासून असा एकही क्षण आलेला नाही की कोणत्याही प्राण्याच्या रक्ताने किंवा कोणत्याही धान्याच्या अथवा पिठाच्या अर्पणाने पापी मनुष्य आणि देव यांच्यात खरोखर शांती आणली. ती बलिदाने देवाने आज्ञापिली होती, पण ती समेटाचा खरा स्रोत नव्हती. बैलांचे आणि बोकडांचे रक्त पापे दूर करू शकत नाही, असे शास्त्र सांगते (इब्री 10:4); तसेच जगाच्या स्थापनेपूर्वीच मशीहा ठरवलेला होता, असेही ते सांगते (1 पेत्र 1:19-20). एदेनपासून देवाबरोबरची शांती नेहमी परिपूर्ण, निष्पाप, एकुलत्या एका पुत्राद्वारे आली आहे (योहान 1:18; 3:16)—ज्याकडे प्रत्येक बलिदान निर्देश करत होते तोच पुत्र (योहान 3:14-15; 3:16). भौतिक अर्पणे ही अशी मूर्त चिन्हे होती, ज्यांमुळे मानवांना पापाचे गांभीर्य पाहता, स्पर्श करता आणि अनुभवता येत असे; तसेच क्षमेची किंमत पृथ्वीवरील उदाहरणांतून समजता येत असे. देवाने मंदिर काढून घेतले, तेव्हा आध्यात्मिक वास्तव बदलले नाही. बदलले ते भौतिक रूप. वास्तव अगदी तसेच राहिले: अपराधी आणि पिता यांच्यात शांती आणणारे पुत्राचे बलिदानच आहे (यशया 53:5). बाह्य प्रतीके देवाने ती काढून टाकण्याचे ठरवल्यामुळे थांबली; पण अंतःस्थ वास्तव—देवाच्या पुत्राद्वारे त्याचे आज्ञापालन करणाऱ्यांना मिळणारे शुद्धीकरण—बदल न होता चालू आहे (इब्री 5:9).

देवाने मंदिराचा नाश का केला

70 A.D. मध्ये मंदिराचा नाश “बलिदाने रद्द करण्यासाठी” झाला असता, तर शास्त्रलेख तसे सांगले असते. पण ते तसे सांगत नाहीत. त्याऐवजी, येणाऱ्या नाशाचे कारण—न्यायाची शिक्षा—येशूने स्वतः स्पष्ट केले.

यरुशलेमवर शोक करताना तो म्हणाला की तिच्या भेटीची वेळ तिने ओळखली नाही (लूक 19:41-44). मंदिर दगडावर दगड ठेवला जाणार नाही अशा रीतीने पाडले जाईल, असा त्याने इशारा दिला (लूक 21:5-6). देवाच्या संदेशवाहकांचे ऐकण्यास नकार दिल्यामुळे घर ओसाड सोडले गेले आहे, असे त्याने घोषित केले (मत्तय 23:37-38). बलिदाने वाईट ठरतात असे शिकवणारे हे नवे धर्मशास्त्राचे उद्घोषण नव्हते. ही न्यायाच्या शिक्षेची जुनी, परिचित पद्धत होती: इ.स.पू. 586 मध्ये पहिले मंदिर नष्ट झाले त्यामागचे तेच कारण (2 इतिहास 36:14-19; यिर्मया 7:12-14).

दुसऱ्या शब्दांत:

  • नियम बदलल्यामुळे नव्हे, तर पापामुळे मंदिर पडले.
  • बलिदाने अधार्मिक झाली म्हणून नव्हे, तर न्यायाच्या शिक्षेमुळे वेदी काढून टाकण्यात आली.

आज्ञा लिहिलेल्याच राहिल्या; नेहमीप्रमाणे त्या सनातन होत्या (स्तोत्रसंहिता 119:160; मलाखी 3:6). देवाने काढून घेतले ते त्या आज्ञांचे पालन करण्याची साधने.

क्रूसाने नियमाशिवायचा नवा धर्म अधिकृत ठरवला नाही

आज ज्याला “ख्रिस्ती धर्म” म्हटले जाते, त्यातील बहुतेक गोष्टी एका साध्या खोट्या विधानावर उभ्या आहेत: “येशू मरण पावला म्हणून बलिदानांचे नियम, सण, शुद्धतेचे नियम, मंदिर आणि याजकवर्ग हे सगळे रद्द झाले. क्रूसाने त्यांची जागा घेतली.”

पण येशूने असे कधीच म्हटले नाही. त्याच्याविषयी भविष्यवाणी करणाऱ्या संदेष्ट्यांनीही असे कधीच म्हटले नाही. उलट, ख्रिस्ताने स्पष्ट केले की त्याच्या खऱ्या अनुयायांनी त्याच्या पित्याच्या आज्ञांचे—जुन्या करारात दिलेल्या आज्ञांचे—पालन केले पाहिजे, जसे त्याचे प्रेषित आणि शिष्य करत होते (मत्तय 7:21; 19:17; योहान 17:6; लूक 8:21; 11:28).

क्रूसाने कोणालाही पुढील गोष्टी करण्याचा अधिकार दिला नाही:

  • मंदिराचे नियम रद्द करणे
  • वल्हांडणाची जागा घेण्यासाठी सहभागभोजनाच्या विधीसारखे नवे विधी बनवणे
  • दशमांशाचे रूपांतर पाळकांच्या पगारात करणे
  • देवाच्या शुद्धतेच्या व्यवस्थेची जागा आधुनिक शिकवणींनी घेणे
  • आज्ञापालन ऐच्छिक मानणे

येशूच्या मृत्यूविषयी कोणतीही गोष्ट माणसांना नियम पुन्हा लिहिण्याचा अधिकार देत नाही. उलट, देव पापाबाबत आणि आज्ञापालनाबाबत गंभीर आहे, याचीच ती पुष्टी करते.

आजची आपली भूमिका: जे पाळता येईल ते पाळा, जे पाळता येत नाही त्याचा सन्मान करा

क्रूस आणि मंदिर यांची गाठ एका अटळ सत्यात पडते:

  • नियम अबाधित आहे (मत्तय 5:17-19; लूक 16:17).
  • देवाने मंदिर काढून घेतले आहे (लूक 21:5-6).

याचा अर्थ असा:

  • ज्या आज्ञांचे पालन अजूनही करता येते, त्या कोणतीही सबब न देता पाळल्या पाहिजेत.
  • मंदिरावर अवलंबून असलेल्या आज्ञा लिहिल्याप्रमाणे मानल्या पाहिजेत, पण पाळल्या जाऊ नयेत; कारण वेदी आणि याजकवर्ग देवाने स्वतः काढून घेतला आहे.

आज आपण बलिदानपद्धतीची मानवी आवृत्ती पुन्हा उभारत नाही, कारण देवाने मंदिर पुन्हा स्थापित केलेले नाही. बलिदानांचे नियम रद्द झाले आहेत असे आपण घोषित करत नाही, कारण देवाने ते कधीच रद्द केले नाहीत.

क्रूस आणि रिकाम्या मंदिराच्या डोंगरामध्ये आपण भयाने व कंपाने उभे आहोत, आणि हे जाणतो की:

  • येशू हा खरा कोकरा आहे; तो पित्याचे आज्ञापालन करणाऱ्यांना शुद्ध करतो (योहान 1:29; 6:44).
  • मंदिराचे नियम सनातन विधी म्हणून लिहिलेलेच आहेत (स्तोत्रसंहिता 119:160).
  • आज ते पाळणे अशक्य असण्याचे कारण देवाची न्यायाची शिक्षा आहे; त्यांच्या जागी पर्याय बनवण्याची आपल्याला दिलेली परवानगी नव्हे (लूक 19:41-44; 21:5-6).

क्रूस आणि मंदिर एकत्र

योग्य मार्ग दोन्ही टोकांची भूमिका नाकारतो:

  • “येशूने बलिदाने रद्द केली, म्हणून नियम आता महत्त्वाचा नाही,” असे नाही.
  • “देवाच्या मंदिराशिवाय, आपल्या पद्धतीने आता बलिदाने पुन्हा सुरू करायला हवीत,” असेही नाही.

त्याऐवजी:

  • देवाच्या नियमाचे पालन करणाऱ्यांसाठी पित्याने पाठवलेला देवाचा कोकरा येशू आहे, असा आपला विश्वास आहे (योहान 1:29; 14:15).
  • देवाने मंदिर रद्दबातल ठरवून नव्हे, तर न्यायाच्या शिक्षेसाठी काढून घेतले, हे आपण मान्य करतो (लूक 19:41-44; मत्तय 23:37-38).
  • आज प्रत्यक्षात पाळणे शक्य असलेल्या प्रत्येक आज्ञेचे आपण पालन करतो.
  • मंदिरावर अवलंबून असलेल्या आज्ञांच्या जागी मानवी विधी आणण्यास नकार देऊन आपण त्यांचा सन्मान करतो.

क्रूस मंदिराशी स्पर्धा करत नाही. मंदिरामागचा अर्थ क्रूस प्रकट करतो. आणि देवाने जे काढून घेतले ते पुन्हा स्थापित करेपर्यंत आपले कर्तव्य स्पष्ट आहे:

  • जे पाळता येईल ते पाळा.
  • जे पाळता येत नाही त्याचा सन्मान करा.
  • येशू नियम नष्ट करायला नव्हे, तर पूर्ण करायला आला; तो नियम बदलण्याचे निमित्त म्हणून क्रूसाचा कधीही वापर करू नका (मत्तय 5:17-19).

परिशिष्ट 8h: मंदिराशी संबंधित अंशतः आणि प्रतीकात्मक आज्ञापालन

हा अभ्यास ऑडिओ स्वरूपात ऐका किंवा डाउनलोड करा
00:00
00:00डाउनलोड करा

हे पृष्ठ अशा देवाच्या नियमांचा शोध घेणाऱ्या मालिकेचा भाग आहे, ज्यांचे पालन केवळ यरुशलेममध्ये मंदिर असताना करता येत होते.

आधुनिक धर्मातील सर्वांत मोठ्या गैरसमजांपैकी एक म्हणजे देवाने दिलेल्या आज्ञांच्या जागी अंशतः किंवा प्रतीकात्मक आज्ञापालन देव स्वीकारतो, असा विश्वास. पण देवाचा नियम नेमका आहे. त्याच्या संदेष्ट्यांद्वारे आणि मशीहाद्वारे प्रकट केलेल्या प्रत्येक शब्दाला, प्रत्येक तपशिलाला आणि प्रत्येक मर्यादेला त्याच्या अधिकाराचे पूर्ण वजन आहे. त्यात काहीही जोडता येत नाही. त्यातून काहीही काढून टाकता येत नाही (अनुवाद ४:२; १२:३२). एखादी व्यक्ती देवाच्या नियमाचा काही भाग बदलता, सौम्य करता, त्याऐवजी दुसरे काही ठेवता किंवा नव्याने कल्पिता येईल असे ठरवते, त्या क्षणी ती देवाची आज्ञा पाळत नसते—ती स्वतःचीच आज्ञा पाळत असते.

देवाची नेमकेपणा आणि खऱ्या आज्ञापालनाचे स्वरूप

देवाने कधीही संदिग्ध आज्ञा दिल्या नाहीत. त्याने नेमक्या आज्ञा दिल्या. त्याने यज्ञ करण्याची आज्ञा दिली, तेव्हा त्याने पशू, याजक, वेदी, अग्नी, स्थान आणि वेळ यांविषयी तपशील दिले. त्याने सण पाळण्याची आज्ञा दिली, तेव्हा त्याने दिवस, अर्पणे, शुद्धतेच्या आवश्यकता आणि उपासनेचे ठिकाण निश्चित केले. त्याने नवस करण्याची आज्ञा दिली, तेव्हा ते कसे सुरू होतात, कसे चालू राहतात आणि कसे संपवायचे हे निश्चित केले. त्याने दशमांश आणि प्रथमफळे आणण्याची आज्ञा दिली, तेव्हा काय आणायचे, कुठे आणायचे आणि ते कोणाला मिळायचे हे निश्चित केले. यातले काहीही मानवी कल्पकतेवर किंवा वैयक्तिक अर्थलावणीवर अवलंबून नव्हते.

हा नेमकेपणा काही अपघाताने आलेला नाही. तो नियम देणाऱ्याच्या स्वभावाचे प्रतिबिंब आहे. देव कधीही निष्काळजी नसतो, कधीही ढोबळपणे वागत नाही आणि ऐनवेळी मनाप्रमाणे बदल करण्यास मोकळीक देत नाही. लोकांना त्याने आज्ञा द्यायला हवी होती असे वाटते त्याचे नव्हे, तर त्याने दिलेल्या आज्ञांचे पालन करावे अशी त्याची अपेक्षा आहे.

म्हणून, जेव्हा कोणी एखादा नियम अंशतः पाळतो—किंवा आवश्यक कृतींच्या जागी प्रतीकात्मक कृती करतो—तेव्हा तो देवाची आज्ञा पाळत नसतो. त्याने स्वतःच कल्पिलेल्या आज्ञेच्या आवृत्तीचे तो पालन करत असतो.

अंशतः आज्ञापालन म्हणजे अवज्ञा

अंशतः आज्ञापालन म्हणजे एखाद्या आज्ञेतील “सोपे” किंवा “सोयीचे” भाग पाळण्याचा आणि कठीण, खर्चिक किंवा बंधनकारक वाटणारे भाग टाकून देण्याचा प्रयत्न. पण नियमाचे तुकडे करता येत नाहीत. निवडक आज्ञापालन करणे म्हणजे दुर्लक्षित केलेल्या भागांवरील देवाचा अधिकार नाकारणे.

देवाने इस्राएलला वारंवार बजावले की त्याच्या आज्ञांमधील एकच तपशील नाकारणेही बंडखोरी आहे (अनुवाद २७:२६; यिर्मया ११:३-४). येशूनेही हेच सत्य सांगितले: जो कोणी अगदी लहान आज्ञाही शिथिल करतो, त्याला स्वर्गाच्या राज्यात सर्वांत लहान म्हटले जाईल (मत्तय ५:१७-१९). कठीण भागांकडे दुर्लक्ष करून उरलेले पाळण्याची परवानगी मशीहाने कधीही दिली नाही.

मंदिरावर अवलंबून असलेले नियम कधीही रद्द करण्यात आले नव्हते, हे सर्वांनी समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. देवाने मंदिर काढून घेतले, नियम नव्हे. जेव्हा नियमाचे पूर्ण पालन करता येत नाही, तेव्हा अंशतः आज्ञापालन हा पर्याय नसतो. उपासकाने नियमात बदल करण्यास नकार देऊन त्याचा मान राखला पाहिजे.

प्रतीकात्मक आज्ञापालन म्हणजे मानवाने घडवलेली उपासना

प्रतीकात्मक आज्ञापालन तर आणखी धोकादायक आहे. एखादी व्यक्ती अशक्य असलेल्या आज्ञेच्या जागी मूळ नियमाचा “सन्मान” करण्यासाठी एखादी प्रतीकात्मक कृती आणण्याचा प्रयत्न करते, तेव्हा असे घडते. पण देवाने प्रतीकात्मक पर्यायांना मान्यता दिली नाही. मंदिर उभे असताना त्याने इस्राएलला यज्ञांच्या जागी प्रार्थना किंवा सणांच्या जागी चिंतन करण्याची परवानगी दिली नाही. त्याने प्रतीकात्मक नाजीर नवसांना परवानगी दिली नाही. त्याने प्रतीकात्मक दशमांशांना परवानगी दिली नाही. बाह्य विधींच्या जागी माणसांना कुठेही करता येतील अशा सोप्या आवृत्त्या वापरता येतील, असे त्याने कधीही कोणाला सांगितले नाही.

प्रतीकात्मक आज्ञापालन निर्माण करणे म्हणजे आज्ञापालनाची प्रत्यक्ष अशक्यता देवाच्या लक्षातच आली नव्हती—जणू देवाने स्वतःच जे काढून घेतले त्याचे “अनुकरण” करण्यासाठी त्याला आमच्या मदतीची गरज आहे—असे भासवणे. पण हा देवाचा अपमान आहे. यात त्याच्या आज्ञा लवचीक, त्याचा नेमकेपणा वाटाघाटीचा विषय आणि त्याची इच्छा मानवी कल्पकतेने “सहाय्य” करण्याची गोष्ट मानली जाते.

प्रतीकात्मक आज्ञापालन म्हणजे अवज्ञा, कारण ते देवाने सांगितलेल्या आज्ञेच्या जागी त्याने न सांगलेली गोष्ट ठेवते.

आज्ञापालन अशक्य झाले, तर देव पर्याय नव्हे, संयम मागतो

देवाने मंदिर, वेदी आणि लेवीय सेवा काढून घेतली, तेव्हा त्याने एक निर्णायक विधान केले: काही आज्ञा यापुढे पार पाडता येणार नाहीत. पण त्यांच्या जागी काहीही आणण्याची परवानगी त्याने दिली नाही.

शारीरिकरीत्या पाळता येत नसलेल्या आज्ञेबाबत योग्य प्रतिसाद सोपा आहे:

देव आज्ञापालनाची साधने पुन्हा उपलब्ध करून देईपर्यंत तिचे पालन करण्यापासून थांबा.

ही अवज्ञा नाही. देवाने स्वतः घालून दिलेल्या मर्यादांचे पालन करणे हेच आहे. नम्रता आणि संयमाद्वारे व्यक्त होणारे प्रभूचे भय हेच आहे.

नियमाची प्रतीकात्मक आवृत्ती तयार करणे ही नम्रता नाही—ती भक्तीचे रूप घेतलेली बंडखोरी आहे.

“करता येण्याजोगे पर्याय” यांचा धोका

देवाने ज्या आज्ञा पाळणे अशक्य केले, त्यांच्या “करता येण्याजोग्या पर्यायांची” निर्मिती करण्याचा आधुनिक धर्म अनेकदा प्रयत्न करतो:

  • वल्हांडणाच्या यज्ञाच्या जागी आणलेला प्रभुभोजन विधी
  • देवाने निश्चित केलेल्या दशमांशाच्या जागी १० टक्के आर्थिक देणगी
  • यरुशलेममध्ये अर्पणे करण्याच्या आज्ञेच्या जागी सणांचे “पूर्वाभ्यास”
  • प्रत्यक्ष नवसाच्या जागी प्रतीकात्मक नाजीर प्रथा
  • बायबलमधील शुद्धतेच्या व्यवस्थेच्या जागी विधीविषयक “शुद्धतेच्या शिकवणी”

या प्रत्येक प्रथेत एकच ढाचा दिसतो:

  1. देवाने नेमकी आज्ञा दिली.
  2. देवाने मंदिर काढून घेतले, त्यामुळे आज्ञापालन अशक्य झाले.
  3. माणसांनी स्वतःला करता येईल अशी बदललेली आवृत्ती तयार केली.
  4. ते तिला आज्ञापालन म्हणतात.

पण देव आपल्या आज्ञांच्या जागी आणलेले पर्याय स्वीकारत नाही. त्याने स्वतः निश्चित केलेले आज्ञापालनच तो स्वीकारतो.

पर्याय निर्माण करणे म्हणजे देवाकडून चूक झाली असे सूचित करणे—त्याला अपेक्षित होते की आज्ञापालन पुढेही चालू राहावे, पण आज्ञापालनाची साधने जपण्यात तो अपयशी ठरला, असे म्हणण्यासारखे आहे. देवाने दुर्लक्षित केलेल्या “समस्येवर” मानवी कल्पकतेने उपाय शोधल्याचे यात मानले जाते. हा देवाच्या बुद्धीचा अपमान आहे.

आजचे आज्ञापालन: नियमात बदल न करता त्याचा मान राखणे

आज योग्य भूमिका तीच आहे जी संपूर्ण पवित्र शास्त्रात आवश्यक होती: देवाने शक्य केलेल्या प्रत्येक गोष्टीचे आज्ञापालन करणे आणि त्याने शक्य न केलेल्या गोष्टीत बदल करण्यास नकार देणे.

  • मंदिरावर अवलंबून नसलेल्या आज्ञांचे आम्ही पालन करतो.
  • मंदिरावर अवलंबून असलेल्या आज्ञांमध्ये बदल करण्यास नकार देऊन आम्ही त्यांचा मान राखतो.
  • आम्ही अंशतः आज्ञापालन नाकारतो.
  • आम्ही प्रतीकात्मक आज्ञापालन नाकारतो.
  • देवाने जशी आज्ञा दिली, त्याच पद्धतीने आणि त्याने जे सांगितले तेवढेच पाळण्याइतके आम्ही त्याचे भय धरतो.

हाच खरा विश्वास. हेच खरे आज्ञापालन. बाकी सर्व मानवाने घडवलेला धर्म आहे.

त्याच्या वचनापुढे थरथरणारे हृदय

देव आपल्या वचनापुढे थरथरणाऱ्या उपासकावर प्रसन्न होतो (यशया ६६:२)—आपले वचन सोयीचे किंवा शक्य व्हावे म्हणून त्याची पुनर्रचना करणाऱ्या उपासकावर नव्हे. नम्र व्यक्ती देवाने तात्पुरत्या आवाक्याबाहेर ठेवलेल्या आज्ञांच्या जागी नवे नियम निर्माण करण्यास नकार देते. देवाने प्रत्यक्षात दिलेल्या आज्ञेशी आज्ञापालन नेहमी जुळले पाहिजे, हे ती ओळखते.

देवाचा नियम परिपूर्ण राहतो. काहीही रद्द करण्यात आलेले नाही. पण आज प्रत्येक आज्ञेचे पालन करता येत नाही. विश्वासू प्रतिसाद म्हणजे अंशतः आज्ञापालनास नकार देणे, प्रतीकात्मक आज्ञापालन नाकारणे आणि देवाने दिलेल्या नियमाचा अगदी तंतोतंत मान राखणे.

परिशिष्ट 8g: नाजीर व्रत आणि नवसाचे नियम — आज ते का पाळता येत नाहीत

हा अभ्यास ऑडिओ स्वरूपात ऐका किंवा डाउनलोड करा
00:00
00:00डाउनलोड करा

हे पृष्ठ देवाच्या त्या नियमांचा अभ्यास करणाऱ्या मालिकेचा भाग आहे, जे यरुशलेममध्ये मंदिर अस्तित्वात असतानाच पाळता येत होते.

नवसांचे नियम, ज्यात नाजीर व्रताचाही समावेश आहे, हे दाखवतात की तोराहमधील काही आज्ञा देवाने स्थापन केलेल्या मंदिरव्यवस्थेवर किती खोलवर अवलंबून आहेत. मंदिर, वेदी आणि लेवीय याजकपद काढून घेतले गेल्यामुळे आज ही व्रते पूर्ण करता येत नाहीत. आधुनिक काळात या व्रतांचे अनुकरण करण्याचे किंवा त्यांना “आध्यात्मिक रूप देण्याचे” प्रयत्न—विशेषतः नाजीर व्रताचे—हे आज्ञापालन नसून मानवी कल्पना आहेत. ही व्रते काय आहेत, ती कशी सुरू होतात, कशी संपतात आणि देवासमोर ती कशी पूर्ण केली पाहिजेत, हे नियमशास्त्र स्पष्ट करते. मंदिराशिवाय तोराहमधील कोणतेही व्रत देवाने सांगितल्याप्रमाणे पूर्ण करता येत नाही.

नवसांविषयी नियमशास्त्राची आज्ञा

नियमशास्त्र नवसांकडे अत्यंत गांभीर्याने पाहते. एखाद्या व्यक्तीने देवाला नवस केला, तर तो पूर्ण करणे बंधनकारक ठरत असे आणि दिलेल्या वचनाप्रमाणे तो तंतोतंत पूर्ण करावा लागत असे (गणना ३०:१-२; अनुवाद २३:२१-२३). नवस पूर्ण करण्यात विलंब करणे किंवा तो पूर्ण न करणे हे पाप आहे, असा देवाने इशारा दिला. पण नवसपूर्ती ही केवळ मनातली किंवा प्रतीकात्मक गोष्ट नव्हती—त्यासाठी कृती, अर्पणे आणि देवाच्या पवित्रस्थानाचा सहभाग आवश्यक होता.

अनेक नवसांमध्ये उपकारस्तुतीचे यज्ञ किंवा स्वेच्छेने दिलेली अर्पणे समाविष्ट असत; याचा अर्थ, देवाने निवडलेल्या ठिकाणी, त्याच्या वेदीवर नवस पूर्ण करावा लागत असे (अनुवाद १२:५-७; १२:११). वेदीशिवाय कोणताही नवस पूर्णत्वास नेता येत नव्हता.

नाजीर व्रत: मंदिरावर अवलंबून असलेला नियम

आज पूर्ण करता येत नसलेल्या आज्ञेचे नाजीर व्रत हे सर्वांत स्पष्ट उदाहरण आहे, जरी त्याच्याशी संबंधित काही बाह्य आचरणांचे अनुकरण अजूनही करता येत असले तरी. गणना ६ या अध्यायात नाजीर व्रताचे तपशील दिले आहेत. या अध्यायात वेगळे राहण्याची बाह्य चिन्हे आणि देवासमोर व्रत वैध ठरण्यासाठी आवश्यक असलेल्या गोष्टी यांत स्पष्ट फरक केला आहे.

बाह्य चिन्हे अशी आहेत:

  • द्राक्षारस आणि द्राक्षांपासून बनवलेल्या सर्व पदार्थांपासून दूर राहणे (गणना ६:३-४)
  • डोक्यावर वस्तरा न फिरवता केस वाढू देणे (गणना ६:५)
  • मृतदेहाच्या अशुद्धतेपासून दूर राहणे (गणना ६:६-७)

पण यांपैकी कोणत्याही आचरणामुळे नाजीर व्रत सुरू होत नाही किंवा पूर्ण होत नाही. नियमशास्त्रानुसार, ती व्यक्ती पवित्रस्थानात जाऊन आवश्यक अर्पणे सादर करते तेव्हाच व्रत पूर्ण होते—आणि तेव्हाच ते देवासमोर स्वीकारार्ह ठरते:

  • होमार्पण
  • पापार्पण
  • सलोख्याचे अर्पण
  • अन्नार्पण आणि पेयार्पण

ही यज्ञार्पणे व्रताच्या आवश्यक समारोपासाठी आज्ञापित केली होती (गणना ६:१३-२०). त्यांशिवाय व्रत अपूर्ण आणि अवैध राहते. अनवधानाने अशुद्धता आली, तर देवाने अतिरिक्त अर्पणेही आवश्यक केली होती; याचा अर्थ, मंदिरव्यवस्थेशिवाय हे व्रत चालू ठेवता येत नाही किंवा पुन्हा सुरू करता येत नाही (गणना ६:९-१२).

म्हणूनच आज नाजीर व्रत अस्तित्वात असू शकत नाही. एखादी व्यक्ती काही बाह्य कृतींचे अनुकरण करू शकते, परंतु देवाने ठरवलेले व्रत ती स्वीकारू, चालू ठेवू किंवा पूर्ण करू शकत नाही. वेदी, याजकपद आणि पवित्रस्थान यांशिवाय नाजीर व्रत नाही—फक्त मानवी अनुकरण आहे.

इस्राएलने कसे आज्ञापालन केले

नाजीर व्रत करणाऱ्या विश्वासू इस्राएली लोकांनी सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत नियमशास्त्राचे पालन केले. व्रताच्या दिवसांत ते स्वतःला वेगळे ठेवत, अशुद्धतेपासून दूर राहत आणि मग देवाने आवश्यक केलेल्या अर्पणांसह व्रत पूर्ण करण्यासाठी पवित्रस्थानात जात. अनवधानाने अशुद्धता आली तरी व्रत “पुन्हा सुरू” करण्यासाठी विशिष्ट अर्पणे आवश्यक होती (गणना ६:९-१२).

कोणत्याही इस्राएली व्यक्तीने गावातील सभास्थानात, खाजगी घरी किंवा प्रतीकात्मक समारंभात नाजीर व्रत पूर्ण केले नाही. देवाने निवडलेल्या पवित्रस्थानातच ते पूर्ण करावे लागत असे.

इतर नवसांबाबतही हेच खरे आहे. नवस पूर्ण करण्यासाठी यज्ञार्पणे आवश्यक होती आणि यज्ञार्पणांसाठी मंदिर आवश्यक होते.

आज ही व्रते का पाळता येत नाहीत

नाजीर व्रत—आणि अर्पणांची आवश्यकता असलेले तोराहमधील प्रत्येक व्रत—आज पूर्ण करता येत नाही, कारण देवाची वेदी आता अस्तित्वात नाही. मंदिर नाहीसे झाले आहे. याजकपद सेवा करत नाही. पवित्रस्थान अस्तित्वात नाही. आणि या गोष्टींशिवाय व्रताची अंतिम आणि अत्यावश्यक कृती होऊ शकत नाही.

अर्पणे न देता नाजीर व्रत “आध्यात्मिकरीत्या संपवण्याची” परवानगी तोराह देत नाही. आधुनिक शिक्षकांना प्रतीकात्मक समाप्ती, पर्यायी समारंभ किंवा खासगी अर्थ लावण्याची मुभाही ती देत नाही. व्रत कसे संपले पाहिजे हे देवाने ठरवले आणि आज्ञापालनाची साधने त्याने काढून घेतली.

या कारणास्तव:

  • आज कोणताही मनुष्य तोराहनुसार नाजीर व्रत घेऊ शकत नाही.
  • अर्पणांची आवश्यकता असलेला कोणताही नवस आज पूर्ण करता येत नाही.
  • या व्रतांचे अनुकरण करण्याचा कोणताही प्रतीकात्मक प्रयत्न म्हणजे आज्ञापालन नव्हे.

हे नियम शाश्वत आहेत; पण देव मंदिर पुन्हा स्थापित करेपर्यंत त्यांचे आज्ञापालन अशक्य आहे.

येशूने हे नियम रद्द केले नाहीत

येशूने नवसांचे नियम कधीही रद्द केले नाहीत. नवस बंधनकारक असतात म्हणून निष्काळजीपणे नवस करण्यापासून त्याने लोकांना सावध केले (मत्तय ५:३३-३७), पण गणना किंवा अनुवाद या पुस्तकांत लिहिलेली एकही अट त्याने काढून टाकली नाही. नाजीर व्रत कालबाह्य झाले आहे किंवा नवसांसाठी आता पवित्रस्थानाची गरज उरलेली नाही, असे त्याने आपल्या शिष्यांना कधीही सांगितले नाही.

पौलाने आपले डोके भादरले (प्रेषितांची कृत्ये १८:१८) आणि यरुशलेममध्ये शुद्धीकरणाच्या खर्चात भाग घेतला (प्रेषितांची कृत्ये २१:२३-२४), यावरून येशूने नवसांचे नियम रद्द केले नव्हते आणि मंदिराचा नाश होण्यापूर्वी इस्राएली लोक तोराहच्या आवश्यकतेप्रमाणे आपले नवस पूर्ण करत राहिले, हे सिद्ध होते. पौलाने कोणतीही गोष्ट खाजगीत किंवा सभास्थानात पूर्ण केली नाही; तो यरुशलेमला, मंदिरात आणि वेदीकडे गेला, कारण नवसाचा समारोप कुठे केला पाहिजे हे नियमशास्त्राने ठरवले होते. नाजीर व्रत काय आहे हे तोराह सांगते; आणि तोराहनुसार, देवाच्या पवित्रस्थानातील अर्पणांशिवाय कोणताही नवस पूर्ण होऊ शकत नाही.

प्रतीकात्मक आज्ञापालन म्हणजे अवज्ञा

यज्ञार्पणे, सण, दशमांश आणि शुद्धीकरणाचे नियम यांप्रमाणेच, मंदिर काढून घेतले गेल्यामुळे आपल्याला या नियमांचा मान राखावा लागतो—त्यांच्या जागी पर्याय निर्माण करून नव्हे, तर जिथे आज्ञापालन अशक्य आहे तिथे आपण आज्ञापालन करतो असा दावा न करून.

आज केस वाढवून, द्राक्षारसापासून दूर राहून किंवा अंत्यसंस्कारांना जाणे टाळून नाजीर व्रताचे अनुकरण करणे म्हणजे आज्ञापालन नव्हे. ही देवाने प्रत्यक्ष दिलेल्या आज्ञांपासून तुटलेली प्रतीकात्मक कृती आहे. पवित्रस्थानातील अर्पणांशिवाय हे व्रत सुरुवातीपासूनच अवैध आहे.

देव प्रतीकात्मक आज्ञापालन स्वीकारत नाही. देवाचे भय बाळगणारा उपासक मंदिर किंवा वेदी यांच्या जागी पर्याय निर्माण करत नाही. देवाने स्वतः घालून दिलेल्या मर्यादा मान्य करून तो नियमशास्त्राचा मान राखतो.

जे पाळता येते ते आपण पाळतो; जे पाळता येत नाही त्याचा मान राखतो

नाजीर व्रत पवित्र आहे. सर्वसाधारणपणे नवसही पवित्र आहेत. यांपैकी कोणताही नियम रद्द केलेला नाही; आणि तोराहमध्ये असे काहीही सूचित होत नाही की पुढे त्यांची जागा प्रतीकात्मक प्रथा किंवा अंतर्मनातील हेतू घेतील.

पण देवाने मंदिर काढून घेतले. म्हणून:

  • आपण नाजीर व्रत पूर्ण करू शकत नाही.
  • अर्पणांची आवश्यकता असलेले नवस आपण पूर्ण करू शकत नाही.
  • ही व्रते प्रतीकात्मकरीत्या पूर्ण करण्याचे ढोंग न करून आपण या नियमांचा मान राखतो.

आजच्या काळातील आज्ञापालन म्हणजे जे नियम अजून पाळता येतात ते पाळणे आणि देव पवित्रस्थान पुन्हा स्थापित करेपर्यंत इतर नियमांचा मान राखणे. नाजीर व्रत नियमशास्त्रात लिहिलेलेच आहे, पण वेदी पुन्हा उभी राहेपर्यंत त्याचे आज्ञापालन करता येत नाही.

परिशिष्ट 8f: प्रभुभोजन विधी — येशूचे शेवटचे भोजन वल्हांडणाचे होते

हा अभ्यास ऑडिओ स्वरूपात ऐका किंवा डाउनलोड करा
00:00
00:00डाउनलोड करा

हे पृष्ठ देवाच्या त्या नियमांचा अभ्यास करणाऱ्या मालिकेचा भाग आहे, जे यरुशलेममध्ये मंदिर असतानाच पाळता येत होते.

प्रभुभोजन विधी हे या मालिकेत उघडकीस आणल्या जाणाऱ्या गोष्टीचे सर्वात ठळक उदाहरण आहे: देवाने स्वतः मंदिर, वेदी आणि लेवीय याजकपद काढून घेतल्यावर जे नियम पाळणे अशक्य झाले, त्यांच्या जागी माणसांनी निर्माण केलेले प्रतीकात्मक „आज्ञापालन“. अर्पणांच्या किंवा वल्हांडणाच्या जागी वारंवार करावयाचा भाकर-द्राक्षारसाचा विधी देवाच्या नियमशास्त्राने कधीही आज्ञापिला नव्हता. येशूने मंदिराचे नियम कधीही रद्द केले नाहीत आणि त्यांच्या जागी नवा विधीही कधी संस्थापित केला नाही. आज लोक ज्याला „प्रभूचे भोजन“ म्हणतात, ती तोराहमधील आज्ञा नाही आणि मंदिराशिवाय पाळता येणारा देवाचा नियमही नाही. येशूने आपल्या शेवटच्या वल्हांडणाच्या वेळी जे केले, त्याच्या गैरसमजावर आधारलेला तो मानवनिर्मित विधी आहे.

नियमशास्त्राचा नमुना: खरे अर्पण, खरे रक्त, खरी वेदी

नियमशास्त्रानुसार, अर्पणाविना असलेल्या प्रतीकांशी क्षमा आणि स्मरण यांचा कधीही संबंध जोडलेला नव्हता. मध्यवर्ती नमुना स्पष्ट आहे: देवाने आपल्या नावासाठी निवडलेल्या ठिकाणी, खऱ्या वेदीवर खरे रक्त अर्पण केले जाते तेव्हा पापाचा निपटारा होतो (लेवीय १७:११; अनुवाद १२:५-७). हे दैनंदिन अर्पणे, पापार्पणे, होमार्पणे आणि स्वतः वल्हांडणाच्या कोकराला लागू होते (निर्गम १२:३-१४; अनुवाद १६:१-७).

वल्हांडणाचे भोजन हा मनाला येईल तसा स्मरणविधी नव्हता. तो आज्ञापिलेला विधी होता, ज्यात पुढील गोष्टी होत्या:

  • निर्दोष असलेले खरे कोकरू
    • निर्गम १२:३ — देवाच्या आज्ञेप्रमाणे प्रत्येक घराण्याने एक कोकरू घ्यायचा होता.
    • निर्गम १२:५ — कोकरू निर्दोष, एक वर्षाचे धष्टपुष्ट नर असावे.
  • देवाने सांगितल्याप्रमाणे वापरलेले खरे रक्त
    • निर्गम १२:७ — कोकराचे रक्त घेऊन दाराच्या दोन्ही बाजूंच्या चौकटींवर आणि वरच्या चौकटीवर लावायचे होते.
    • निर्गम १२:१३ — रक्त त्यांच्यासाठी चिन्ह ठरणार होते; खरे रक्त लावलेले असेल तेथेच देव पुढे जाईल.
  • बेखमीर भाकर आणि कडू भाजी
    • निर्गम १२:८ — त्यांनी कोकरू बेखमीर भाकरी आणि कडू भाजीबरोबर खायचे होते.
    • अनुवाद १६:३ — सात दिवस खमीर घातलेली भाकर खायची नव्हती; फक्त क्लेशाची भाकर खायची होती.
  • ठरावीक वेळ आणि क्रम
    • निर्गम १२:६ — चौदाव्या दिवशी संध्याकाळच्या वेळी कोकरू मारायचे होते.
    • लेवीय २३:५ — पहिल्या महिन्याच्या चौदाव्या दिवशी, नेमलेल्या वेळी वल्हांडण सण असतो.

नंतर देवाने वल्हांडणाचे केंद्रीकरण केले: कोकराचे बलिदान आता कोणत्याही नगरात देता येत नव्हते, तर फक्त त्याने निवडलेल्या ठिकाणी, त्याच्या वेदीसमोरच देता येत होते (अनुवाद १६:५-७). संपूर्ण व्यवस्था मंदिरावर अवलंबून होती. अर्पणाविना वल्हांडणाचे „प्रतीक“ अशी कोणतीही गोष्ट नव्हती.

इस्राएलने सुटकेचे स्मरण कसे केले

मिसरमधून झालेल्या निर्गमनाचे स्मरण इस्राएलने कसे करावे, हे देवाने स्वतः ठरवले. ते केवळ साधे चिंतन किंवा प्रतीकात्मक कृती करून करायचे नव्हते; तर त्याने आज्ञापिलेला वार्षिक वल्हांडणाचा विधी करून करायचे होते (निर्गम १२:१४, १२:२४-२७). मुलांनी विचारायचे होते, „या विधीचा अर्थ काय?“ आणि त्याचे उत्तर कोकराच्या रक्ताशी आणि त्या रात्री देवाने केलेल्या कृत्यांशी संबंधित होते (निर्गम १२:२६-२७).

मंदिर उभे होते तेव्हा, विश्वासू इस्राएल लोक यरुशलेमला जाऊन, पवित्रस्थानात कोकराचे बलिदान देऊन आणि देवाच्या आज्ञेप्रमाणे वल्हांडणाचे भोजन करून आज्ञापालन करत (अनुवाद १६:१-७). एके दिवशी, सर्व राष्ट्रांत विखुरलेल्या इमारतींमध्ये साध्या भाकरीच्या तुकड्याने आणि द्राक्षारसाच्या घोटाने या विधीची जागा घेतली जाईल, असे कोणत्याही संदेष्ट्याने कधीही जाहीर केले नाही. नियमशास्त्राला या बदलाची कल्पना नाही. त्याला फक्त देवाने परिभाषित केलेले वल्हांडण माहीत आहे.

येशू आणि त्याचे शेवटचे वल्हांडण

शुभवर्तमानांत हे स्पष्ट आहे: येशूचा विश्वासघात होणार होता त्या रात्री त्याने आपल्या शिष्यांबरोबर जे भोजन केले, ते वल्हांडणाचे भोजन होते; नवा परराष्ट्रीय विधी नव्हता (मत्तय २६:१७-१९; मार्क १४:१२-१६; लूक २२:७-१५). तो आपल्या पित्याच्या आज्ञांचे पूर्णपणे पालन करत होता आणि देवाने नेमलेले तेच वल्हांडण पाळत होता.

त्या मेजावर येशूने भाकर घेतली आणि म्हटले, „हे माझे शरीर आहे,“ आणि प्याला घेऊन तो करारातील आपल्या रक्ताविषयी बोलला (मत्तय २६:२६-२८; मार्क १४:२२-२४; लूक २२:१९-२०). तो वल्हांडण रद्द करत नव्हता, अर्पणे बंद करत नव्हता किंवा परराष्ट्रीयांच्या धार्मिक सेवांसाठी नवे नियम लिहीत नव्हता. देवाचा खरा कोकरा म्हणून त्याचा स्वतःचा मृत्यू, नियमशास्त्राने आधीच आज्ञापिलेल्या प्रत्येक गोष्टीला पूर्ण अर्थ देईल, हे तो स्पष्ट करत होता.

त्याने „माझ्या स्मरणार्थ हे करा“ असे म्हटले तेव्हा (लूक २२:१९), „हे“ म्हणजे ते खात असलेले वल्हांडणाचे भोजन; नियमशास्त्र, मंदिर आणि वेदी यांपासून तोडून काढलेला अगदी नवा विधी नव्हे. स्वतःच्या वेळापत्रकासह, नियमांसह आणि पाळकवर्गासह मंदिराशिवाय पाळावयाचा नवा विधी सुरू करणारी कोणतीही आज्ञा त्याच्या मुखातून निघाली नाही. येशूने आधीच सांगितले होते की तो नियमशास्त्र किंवा संदेष्ट्यांचे ग्रंथ रद्द करायला आला नव्हता आणि नियमशास्त्रातील सर्वात लहान मात्रा देखील नाहीशी होणार नव्हती (मत्तय ५:१७-१९). „माझ्या मृत्यूनंतर वल्हांडण विसरा आणि तुम्ही कुठेही असलात तरी भाकर-द्राक्षारसाचा विधी सुरू करा,“ असे तो कधी म्हणाला नाही.

मंदिर काढून घेतले गेले; नियमशास्त्र रद्द झाले नाही

येशूने मंदिराचा नाश होण्याविषयी भाकीत केले (लूक २१:५-६). इ.स. ७० मध्ये हे घडले तेव्हा अर्पणे थांबली, वेदी काढून टाकली गेली आणि लेवीय सेवा संपली. पण यापैकी काहीही नियमशास्त्र रद्द होणे नव्हते. अर्पणे आणि वल्हांडण यांसंबंधीच्या आज्ञा अजूनही लिखित आहेत; त्यांना स्पर्शही झालेला नाही. ज्या व्यवस्थेत त्या पाळल्या जाऊ शकतात, ती देवाने काढून घेतल्यामुळे त्यांचे पालन करणे केवळ अशक्य झाले आहे.

लोकांनी काय केले? काही नियमांचा आदर केला पाहिजे, पण देवाने पवित्रस्थान पुन्हा स्थापित करेपर्यंत ते पाळता येत नाहीत, हे स्वीकारण्याऐवजी धार्मिक पुढाऱ्यांनी एक नवा विधी—प्रभुभोजन विधी—निर्माण केला आणि आता येशूचे „स्मरण“ करण्याचा व त्याच्या अर्पणात „सहभागी“ होण्याचा मार्ग हीच त्यांची निर्मिती आहे, असे घोषित केले. त्यांनी वल्हांडणाच्या मेजावरची भाकर आणि प्याला घेतला आणि त्यांच्याभोवती मंदिराबाहेर, नियमशास्त्राबाहेर आणि खुद्द देवाने आज्ञापिलेल्या प्रत्येक गोष्टीबाहेर एक पूर्णपणे नवी रचना उभी केली.

प्रभुभोजन विधी हे प्रतीकात्मक आज्ञापालन का आहे

प्रभुभोजन विधी जवळजवळ सर्वत्र मंदिरातील अर्पणांना आणि वल्हांडणाला पर्याय म्हणून सादर केला जातो. लोकांना सांगितले जाते की चर्चच्या इमारतीत किंवा कोणत्याही इमारतीत भाकर खाऊन आणि द्राक्षारस (किंवा रस) पिऊन ते ख्रिस्ताच्या आज्ञेचे पालन करतात आणि नियमशास्त्राने ज्याकडे निर्देश केला त्याची पूर्तता करतात. पण देवाने मान्यता न दिलेल्या प्रतीकात्मक आज्ञापालनाचा हा नेमका प्रकार आहे.

वेदी आणि रक्त नसलेले प्रतीक, आज्ञापिलेल्या अर्पणांची जागा घेऊ शकते, असे नियमशास्त्राने कोणालाही कधी सांगितले नाही. येशूने असे कधी सांगितले नाही. संदेष्ट्यांनी असे कधी सांगितले नाही. पुढील गोष्टी ठरवणारा कोणताही नियम नाही:

  • हा नवा प्रभुभोजन विधी किती वेळा करायचा
  • त्याचे नेतृत्व कोणी करायचे
  • तो कुठे करायचा
  • एखादी व्यक्ती यात कधीच सहभागी झाली नाही तर काय होईल

परुशी, सदूकी आणि शास्त्री यांच्याप्रमाणेच, या सर्व तपशिलांची निर्मिती माणसांनी केली आहे (मार्क ७:७-९). या विधीवर संपूर्ण धर्मशास्त्रे उभारली गेली आहेत—काहीजण त्याला संस्कार म्हणतात, तर काहीजण कराराचे नूतनीकरण; पण यापैकी काहीही देवाच्या नियमशास्त्रातून किंवा शुभवर्तमानांतील येशूच्या शब्दांतून, त्यांच्या संदर्भात समजून घेतल्यावर, आलेले नाही.

याचा परिणाम दुःखद आहे: देवाने कधीही आज्ञा न दिलेल्या विधीत सहभागी होऊन आपण त्याचे „आज्ञापालन“ करत आहोत, असा असंख्य लोकांचा विश्वास आहे. मंदिराचे खरे नियम अजूनही कायम आहेत; देवाने मंदिर काढून घेतल्यामुळे ते पाळणे अशक्य आहे. या वस्तुस्थितीचा भय आणि नम्रतेने आदर करण्याऐवजी, प्रतीकात्मक विधी त्यांची जागा घेऊ शकतो असे भासवण्याचा लोक आग्रह धरतात.

नवे नियम न घडवता येशूचे स्मरण

मशीहाच्या स्वर्गारोहणानंतर त्याचा आदर कसा करावा, याबद्दल शास्त्रलेख आपल्याला मार्गदर्शनाशिवाय सोडत नाहीत. येशूने स्वतः म्हटले, „जर तुम्ही माझ्यावर प्रेम करता, तर माझ्या आज्ञा पाळाल“ (योहान १४:१५). त्याने असेही विचारले, „तुम्ही मला ‘प्रभू, प्रभू’ असे का म्हणता आणि मी सांगतो ते का करत नाही?“ (लूक ६:४६).

त्याचे स्मरण करण्याचा मार्ग हा माणसांनी घडवलेल्या विधींमधून नव्हे, तर मशीहाच्या आधी आलेल्या संदेष्ट्यांद्वारे त्याच्या पित्याने आधीच सांगितलेल्या सर्व गोष्टींचे आणि खुद्द मशीहाने सांगितलेल्या गोष्टींचे आज्ञापालन करण्यामधून आहे.

जे पाळता येते ते आपण पाळतो; जे पाळता येत नाही त्याचा आदर करतो

नियमशास्त्रात कसलाही बदल झालेला नाही. वल्हांडण आणि अर्पणांची व्यवस्था शाश्वत नियम म्हणून लिखित आहे; पण देवाने स्वतः मंदिर, वेदी आणि याजकपद काढून घेतल्यामुळे आता त्यांचे पालन करणे अशक्य आहे. प्रभुभोजन विधीमुळे ही वास्तविकता बदलत नाही. प्रतीकात्मक भाकर आणि प्रतीकात्मक द्राक्षारस आज्ञापालन ठरत नाहीत. त्यामुळे मंदिराचे नियम पूर्ण होत नाहीत. हा विधी तोराहमधून आलेला नाही आणि राष्ट्रांसाठी स्वतंत्र नवा विधी म्हणून येशूने कधीही त्याची आज्ञा दिली नाही.

आज जे पाळता येते ते आपण पाळतो: मंदिरावर अवलंबून नसलेल्या आज्ञा. जे पाळता येत नाही त्याऐवजी दुसरे काही निर्माण करण्यास नकार देऊन आपण त्याचा आदर करतो. प्रभुभोजन विधी ही देवाने स्वतः निर्माण केलेली पोकळी भरून काढण्याचा मानवी प्रयत्न आहे. प्रभूचे खरे भय आपल्याला आज्ञापालनाच्या या भ्रमाचा त्याग करून त्याने खरोखर आज्ञापिलेल्या गोष्टींकडे परत जाण्यास प्रवृत्त करते.

परिशिष्ट 8e: दशमांश आणि प्रथमफळे — आज त्यांचे पालन का करता येत नाही

हा अभ्यास ऑडिओ स्वरूपात ऐका किंवा डाउनलोड करा
00:00
00:00डाउनलोड करा

हे पृष्ठ देवाच्या त्या नियमांचा अभ्यास करणाऱ्या मालिकेचा भाग आहे, ज्यांचे पालन केवळ यरुशलेममध्ये मंदिर असताना करता येत होते.

दशमांश आणि प्रथमफळे ही इस्राएलच्या उत्पन्नातील पवित्र अर्पणे होती—भूमीच्या उत्पन्नातून (अनुवाद १४:२२) आणि कळपातून (लेवीय २७:३२)—आणि ती देवाच्या आज्ञेने त्याच्या पवित्रस्थानात, त्याच्या वेदीसमोर आणि लेवी याजकांच्या हाती अर्पण करायची होती. या आज्ञा कधीही रद्द करण्यात आल्या नाहीत. येशूने त्या कधीही रद्द केल्या नाहीत. परंतु देवाने मंदिर, वेदी आणि याजकपद दूर केले, त्यामुळे आज आज्ञापालन अशक्य झाले आहे. मंदिरावर अवलंबून असलेल्या इतर सर्व नियमांप्रमाणेच, त्यांची प्रतीकात्मक जागा घेणाऱ्या गोष्टी आज्ञापालन नसून मानवी कल्पना आहेत.

नियमशास्त्राने काय आज्ञा दिली

नियमशास्त्राने दशमांशाची व्याख्या अगदी अचूकपणे केली. इस्राएलने सर्व उत्पन्नाचा—धान्य, द्राक्षारस, तेल आणि पशुधनाचा—दहावा भाग वेगळा करून देवाने निवडलेल्या ठिकाणी आणणे आवश्यक होते (अनुवाद १४:२२-२३). दशमांश स्थानिक पातळीवर वाटला जात नव्हता. तो स्वतःच्या पसंतीच्या शिक्षकांना दिला जात नव्हता. अंतरामुळे तात्पुरते रूपांतर करणे आवश्यक होते अशा मर्यादित परिस्थितीखेरीज त्याचे पैशांच्या देणगीत रूपांतर केले जात नव्हते; आणि तेव्हाही हे पैसे देवासमोर, पवित्रस्थानातच खर्च करणे आवश्यक होते (अनुवाद १४:२४-२६).

लेवींना जमिनीचा वतनाचा हिस्सा नव्हता, म्हणून दशमांश त्यांचा होता (गणना १८:२१). पण लेवींनाही दशमांशातील दशमांश वेदीजवळील याजकांकडे आणणे आवश्यक होते (गणना १८:२६-२८). ही संपूर्ण व्यवस्था कार्यरत मंदिरावर अवलंबून होती.

प्रथमफळांच्या बाबतीत तर व्यवस्था आणखी तपशीलवार होती. उपासकाने पिकातील पहिला भाग थेट याजकाकडे नेऊन वेदीसमोर ठेवायचा आणि देवाने आज्ञा दिलेले शब्द बोलून घोषणा करायची होती (अनुवाद २६:१-१०). या कृतीसाठी पवित्रस्थान, याजकपद आणि वेदी आवश्यक होते.

इस्राएलने कसे आज्ञापालन केले

इस्राएलने या नियमांचे आज्ञापालन करण्याचा एकमेव शक्य मार्ग अवलंबला: दशमांश आणि प्रथमफळे प्रत्यक्ष मंदिरात आणली (मलाखी ३:१०). कोणत्याही इस्राएली व्यक्तीने प्रतीकात्मक किंवा “आध्यात्मिक” पर्याय कल्पून काढला नाही. कोणताही ठरावीक टक्का स्थानिक धार्मिक पुढाऱ्यांकडे वळवला गेला नाही. कोणताही नवीन अर्थ लावला गेला नाही. उपासना म्हणजे आज्ञापालन होते आणि आज्ञापालन म्हणजे देवाने दिलेली नेमकी आज्ञा पाळणे.

तिसऱ्या वर्षाचा दशमांशही लेवींवर अवलंबून होता, कारण तो स्वीकारण्याची आणि वाटण्याची जबाबदारी देवासमोर त्यांची होती—खासगी व्यक्तींची नव्हे (अनुवाद १४:२७-२९). प्रत्येक टप्प्यावर दशमांश आणि प्रथमफळे देवाने स्थापन केलेल्या व्यवस्थेचाच भाग होती: मंदिर, वेदी, लेवी, याजक आणि विधीविषयक शुद्धता.

आज आज्ञापालन अशक्य का आहे

आज मंदिर नाही. वेदी नाही. लेवी याजकपद सेवा करत नाही. पवित्रस्थानाशिवाय शुद्धतेची व्यवस्था कार्य करू शकत नाही. देवाने दिलेल्या या व्यवस्था नसताना कोणीही दशमांश किंवा प्रथमफळे अर्पण करू शकत नाही.

इस्राएल “अनेक दिवस यज्ञ किंवा स्तंभ, एफोद किंवा घरगुती देवतांशिवाय राहील” असे देवाने स्वतः आधीच सांगितले होते (होशेय ३:४). त्याने मंदिर दूर केले, तेव्हा त्यावर अवलंबून असलेल्या प्रत्येक नियमाचे पालन करण्याची क्षमता त्याने काढून घेतली.

म्हणून:

  • कोणताही ख्रिस्ती पाळक, मिशनरी, मशीही रब्बी किंवा इतर कोणताही सेवक बायबलनुसारचा दशमांश स्वीकारू शकत नाही.
  • कोणतीही मंडळी प्रथमफळे गोळा करू शकत नाही.
  • कोणतेही प्रतीकात्मक दान या नियमांची पूर्तता करत नाही.

नियमशास्त्रच आज्ञापालनाची व्याख्या करते; त्याव्यतिरिक्त दुसरे काहीही आज्ञापालन नाही.

उदारपणे देण्यास प्रोत्साहन आहे—पण ते दशमांश देणे नाही

मंदिर दूर झाल्यामुळे देवाचे करुणेचे आवाहन नाहीसे झाले नाही. पिता आणि येशू दोघेही उदारपणे देण्यास प्रोत्साहन देतात, विशेषतः गरीब, पीडित आणि गरजू लोकांना (अनुवाद १५:७-११; मत्तय ६:१-४; लूक १२:३३). स्वेच्छेने देणे चांगले आहे. चर्चला किंवा कोणत्याही सेवाकार्याला आर्थिक मदत करण्यास मनाई नाही. धार्मिकतेच्या कार्याला पाठिंबा देणे उदात्त आहे.

पण उदारपणे देणे म्हणजे दशमांश देणे नाही.

दशमांश देण्यासाठी आवश्यक होते:

  • ठरावीक टक्केवारी
  • ठरावीक वस्तू (शेतीचे उत्पन्न आणि पशुधन)
  • ठरावीक ठिकाण (पवित्रस्थान किंवा मंदिर)
  • ठरावीक स्वीकारणारे (लेवी आणि याजक)
  • विधीविषयक शुद्धतेची अवस्था

आज यांपैकी काहीही अस्तित्वात नाही.

दुसरीकडे, उदारपणे देणे:

  • देवाने आज्ञा दिलेली कोणतीही टक्केवारी ठरवत नाही
  • मंदिराच्या नियमांशी संबंधित नाही
  • कायद्याने आज्ञापित नसून स्वेच्छेचे असते
  • दशमांश किंवा प्रथमफळांची जागा घेणारे नसून करुणेची अभिव्यक्ती असते

आज एखाद्या विश्वासणाऱ्याने “दहा टक्के द्यायलाच हवेत” असे शिकवणे म्हणजे पवित्र शास्त्रात भर घालणे होय. दशमांशाऐवजी अनिवार्य देणगीची नवी व्यवस्था कल्पून काढण्याचा अधिकार देवाचे नियमशास्त्र कोणत्याही पुढाऱ्याला—प्राचीन किंवा आधुनिक—देत नाही. येशूने असे कधीही शिकवले नाही. संदेष्ट्यांनी कधीही शिकवले नाही. प्रेषितांनी कधीही शिकवले नाही.

कल्पून काढलेला दशमांश म्हणजे आज्ञाभंग, आज्ञापालन नव्हे

आज काही जण आर्थिक देणगीला “आधुनिक दशमांश” बनवण्याचा प्रयत्न करतात. मंदिराची व्यवस्था नसली, तरी तिचा उद्देश कायम आहे असा त्यांचा दावा असतो. पण देव नाकारतो, ते नेमके हेच प्रतीकात्मक आज्ञापालन आहे. दशमांशाचा नव्याने अर्थ लावण्याची, तो दुसरीकडे नेण्याची किंवा दुसऱ्याला देण्याची परवानगी नियमशास्त्र देत नाही. पाळक लेवी नाही. चर्च किंवा मशीही मंडळी मंदिर नाही. देणगी म्हणजे प्रथमफळे नाहीत. देणगीच्या तबकात ठेवलेले पैसे आज्ञापालन ठरत नाहीत.

यज्ञ, सणांची अर्पणे आणि शुद्धीकरणाचे विधी यांच्याप्रमाणेच, मानवी कल्पनांनी त्यांची जागा घेण्यास नकार देऊन आपण नियमशास्त्रातील आज्ञांचा मान राखतो.

ज्याचे पालन करता येते त्याचे आपण पालन करतो; ज्याचे करता येत नाही त्याचा आपण मान राखतो

दशमांश आणि प्रथमफळे या शाश्वत आज्ञाच राहतात; पण देव स्वतः मंदिर, वेदी, याजकपद आणि शुद्धतेची व्यवस्था पुन्हा प्रस्थापित करेपर्यंत त्यांचे पालन अशक्य आहे. तो दिवस येईपर्यंत, आपण शक्य असेल तेव्हा उदारपणे देऊन प्रभूचे भय बाळगत जगतो—दशमांश म्हणून नव्हे, प्रथमफळे म्हणून नव्हे, कोणत्याही ठरावीक टक्क्याचे आज्ञापालन म्हणून नव्हे, तर दया आणि धार्मिकतेच्या अभिव्यक्ती म्हणून.

पर्याय कल्पून काढणे म्हणजे नियमशास्त्र पुन्हा लिहिणे होय. पर्याय कल्पून काढण्यास नकार देणे म्हणजे ते बोलणाऱ्या देवाचा मान राखणे होय.

परिशिष्ट 8d: शुद्धीकरणाचे नियम — मंदिराशिवाय ते का पाळता येत नाहीत

हा अभ्यास ऑडिओ स्वरूपात ऐका किंवा डाउनलोड करा
00:00
00:00डाउनलोड करा

हे पृष्ठ अशा देवाच्या नियमांचा अभ्यास करणाऱ्या मालिकेचा भाग आहे, ज्यांचे पालन यरुशलेममध्ये मंदिर असतानाच करता येत होते.

तोरामध्ये विधीविषयक शुद्धतेचे आणि अशुद्धतेचे सविस्तर नियम आहेत. या आज्ञा कधीही रद्द करण्यात आल्या नाहीत. येशूने त्या कधीही रद्द केल्या नाहीत. तरीही, इस्राएलच्या अविश्वासूपणाला प्रत्युत्तर म्हणून देवाने मंदिर, वेदी, याजकवर्ग आणि त्याची प्रकट उपस्थिती राष्ट्रामधून काढून घेतली. हे काढून घेतल्यामुळे आज शुद्धीकरणाच्या आज्ञांचे पालन करता येत नाही.

आपण दुर्बल प्राणी असलो, तरी देवाने आपल्या निवडलेल्या लोकांवरील प्रेमापोटी शतकानुशतके इस्राएलमध्ये आपले वास्तव्य केले (निर्गम १५:१७; २ इतिहास ६:२; १ राजे ८:१२-१३). तथापि, इ.स. ७० पासून त्याचे पावित्र्य प्रकट झाले आणि अनुभवता आले असे मंदिर आता अस्तित्वात नाही.

नियमशास्त्राने काय आज्ञा दिली

नियमशास्त्राने शुद्ध (טָהוֹר — ताहोर) आणि अशुद्ध (טָמֵא — तामे) या वास्तविक कायदेशीर अवस्था निश्चित केल्या. मानवी जीवनातील नेहमीच्या आणि टाळता न येणाऱ्या गोष्टींमुळे एखादी व्यक्ती अशुद्ध होऊ शकत असे: बाळंतपण (लेवीय १२:२-५), मासिक पाळी आणि शरीरातून होणारे इतर स्राव (लेवीय १५:१९-३०), तसेच मृत व्यक्तीच्या संपर्कात येणे (गणना १९:११-१३). या गोष्टी पापमय वर्तन नव्हत्या. त्यांच्यामुळे कोणताही अपराधभाव येत नव्हता. त्या केवळ अशा कायदेशीर अवस्था होत्या ज्यांमुळे पवित्र गोष्टींजवळ जाण्यावर मर्यादा येत असे.

या सर्व अवस्थांसाठी नियमशास्त्राने शुद्धीकरणाची प्रक्रियाही सांगितली होती. कधी कधी संध्याकाळ होईपर्यंत थांबणे एवढेच पुरेसे असे. इतर वेळी धुणे आवश्यक असे. आणि काही प्रसंगी याजकाचा सहभाग व यज्ञ आवश्यक असत. मुद्दा असा नाही की इस्राएलला “अशुद्ध वाटत” असे. मुद्दा असा की देवाने आपल्या पावित्र्याभोवती वास्तविक मर्यादा कायद्याने ठरवल्या.

हे नियम अस्तित्वातच का होते

शुद्धतेची व्यवस्था अस्तित्वात होती, कारण देव इस्राएलमध्ये निश्चित केलेल्या पवित्र जागेत वास करीत होता. तोरा स्वतः त्याचे कारण सांगतो: देवाचे निवासस्थान अशुद्ध होऊ नये आणि अशुद्ध अवस्थेत त्याच्या पवित्र उपस्थितीजवळ गेल्यामुळे लोक मरू नयेत, म्हणून इस्राएलला अशुद्धतेपासून दूर ठेवायचे होते (लेवीय १५:३१; गणना १९:१३).

याचा अर्थ अशुद्धतेचे नियम जीवनशैलीच्या प्रथा नव्हत्या आणि आरोग्यविषयक सल्लाही नव्हता. ते पवित्रस्थानासंबंधीचे नियम होते. त्यांचा उद्देश नेहमी एकच होता: देवाच्या निवासस्थानाचे रक्षण करणे आणि त्याच्यापर्यंतचा प्रवेश नियंत्रित करणे.

मंदिर हे अधिकारक्षेत्र होते, केवळ ठिकाण नव्हते

पवित्रस्थान म्हणजे धार्मिक कार्ये होत असलेली केवळ सोयीची इमारत नव्हती. अनेक शुद्धतेच्या नियमांना कायदेशीर बळ मिळणारे ते क्षेत्र होते. अशुद्धतेला महत्त्व होते, कारण रक्षण करण्यासाठी पवित्र जागा होती, जपण्यासाठी पवित्र वस्तू होत्या आणि अबाधित राखण्यासाठी पवित्र सेवा होती. मंदिराने सामान्य आणि पवित्र यांमधील कायदेशीर सीमा निर्माण केली होती आणि ती सीमा कायम राखण्याची मागणी नियमशास्त्राने केली होती.

इस्राएलच्या अविश्वासूपणाला प्रत्युत्तर म्हणून देवाने आपले निवासस्थान काढून घेतले, तेव्हा त्याने आपले नियमशास्त्र रद्द केले नाही. शुद्धीकरणाचे अनेक नियम अमलात आणता येतील असे अधिकारक्षेत्र त्याने काढून घेतले. निवासस्थान नसताना नियंत्रित करण्यासाठी कायदेशीर “जवळ जाणे” उरत नाही आणि अशुद्ध होण्यापासून जपण्यासाठी पवित्र जागाही उरत नाही.

मुख्य नियम आणि प्रतिबंधक कार्यपद्धती

लेवीय १५ मध्ये घरगुती पातळीवरील अनेक तपशील आहेत: अशुद्ध अंथरूण, अशुद्ध आसन, धुणे आणि “संध्याकाळपर्यंत अशुद्ध.” हे तपशील कायमस्वरूपी जीवनशैली निर्माण करण्यासाठी दिलेल्या स्वतंत्र आज्ञा नव्हत्या. त्या प्रतिबंधक कार्यपद्धती होत्या; त्यांचा एकमेव उद्देश अशुद्धता देवाच्या निवासस्थानापर्यंत पोहोचून पवित्र गोष्टी दूषित करू नये हा होता.

म्हणूनच आज स्वतंत्र “भक्ती” म्हणून या कार्यपद्धतींना काही अर्थ नाही. ज्यांच्या रक्षणासाठी त्या दिल्या होत्या ते पवित्रस्थान नसताना त्यांची पुनरावृत्ती करणे म्हणजे आज्ञापालन नव्हे; ती प्रतीकात्मक नक्कल आहे. देवाने आपल्या व्यवस्थेच्या जागी पर्याय कधीही अधिकृत केले नाहीत. देवाने स्वतःच आपले पवित्र निवासस्थान काढून घेतले असताना, ते अजूनही उभे आहे असे भासवण्यात देवाचा कोणताही सन्मान नाही.

नियमित मासिक पाळी

तोरामधील अशुद्धतांमध्ये नियमित मासिक पाळी वेगळी आहे, कारण ती अपेक्षित असते, टाळता येत नाही आणि केवळ वेळ गेल्याने संपते. स्त्री सात दिवस अशुद्ध असे आणि ती ज्या वस्तूवर झोपली किंवा बसली ती वस्तू अशुद्ध होत असे; त्या वस्तूंना स्पर्श करणारे लोक संध्याकाळपर्यंत अशुद्ध होत असत (लेवीय १५:१९-२३). त्या काळात एखादा पुरुष तिच्याबरोबर त्याच बिछान्यावर झोपला, तर तोही सात दिवस अशुद्ध होत असे (लेवीय १५:२४).

वेळ गेल्याने संपणाऱ्या या नियमित अशुद्धतेसाठी याजक, यज्ञ किंवा वेदीची आवश्यकता नव्हती. पवित्र जागेत प्रवेश मर्यादित करणे हा तिचा कायदेशीर उद्देश होता. त्यामुळे या नियमांमुळे दैनंदिन जीवनात अडथळा येत नव्हता किंवा सतत यरुशलेमजवळ राहण्याची गरज नव्हती. देवाचे निवासस्थान अस्तित्वात होते आणि त्याच्यापर्यंतचा प्रवेश त्याच्या नियमशास्त्राने नियंत्रित केला होता, म्हणून शुद्ध-अशुद्ध या अवस्था महत्त्वाच्या होत्या. निवासस्थान काढून घेतल्यानंतर या घरगुती शुद्धतेच्या नियमांना कायदेशीर उपयोग उरलेला नाही आणि म्हणून आज त्यांचे पालन करता येत नाही.

महत्त्वाचे स्पष्टीकरण: मासिक पाळी सुरू असलेल्या स्त्रीशी लैंगिक संबंध ठेवण्यास मनाई करणारा नियम हा पूर्णपणे वेगळा नियम आहे. ही आज्ञा शुद्धीकरणाची प्रक्रिया नाही आणि तिचा अर्थ किंवा अंमलबजावणी मंदिरावर अवलंबून नाही (लेवीय १८:१९; २०:१८). लैंगिक संबंधांवरील ही मनाई अत्यंत गंभीर आहे आणि ती वेगळी आज्ञा असून तिचे आजही पालन केलेच पाहिजे.

असामान्य रक्तस्राव

नियमित मासिक पाळीच्या चक्राबाहेर होणाऱ्या रक्तस्रावाचे वर्गीकरण वेगळे होते आणि त्याची प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी मंदिर आवश्यक होते. रक्तस्राव चालू असेपर्यंत स्त्री अशुद्ध असे; तो थांबल्यावर तिला दिवस मोजावे लागत आणि मग पवित्रस्थानाच्या प्रवेशद्वाराशी याजकाकडे अर्पणे आणावी लागत (लेवीय १५:२५-३०). हे “केवळ वेळ गेल्याने” संपणाऱ्या प्रकारात मोडत नाही. हा याजक आणि अर्पण आवश्यक असलेला प्रकार आहे. म्हणून आज याचे पालन करता येत नाही, कारण ते पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक असलेली व्यवस्था देवाने काढून घेतली.

मृतदेहामुळे येणारी अशुद्धता

मृत व्यक्तीच्या संपर्कामुळे अशुद्धतेचा एक गंभीर प्रकार निर्माण होत असे आणि त्यामुळे पवित्रस्थानाला थेट धोका निर्माण होत असे. तोरा येथे अत्यंत गंभीर शब्दांत सांगतो: निवासस्थान दूषित करणाऱ्या अशुद्ध व्यक्तीला समाजातून काढून टाकायचे होते; आणि हे दूषित होणे म्हणजे देवाच्या पवित्र जागेविरुद्धचा थेट अपराध मानला जात असे (गणना १९:१३; १९:२०). शुद्धीकरणासाठी सांगितलेली साधने देवाने नेमलेली होती आणि त्यासाठी पवित्रस्थानाची कार्यरत व्यवस्था आवश्यक होती. मंदिराचे अधिकारक्षेत्र नसताना या प्रकारच्या अशुद्धतेचे आज्ञेनुसार कायदेशीररीत्या निवारण करता येत नाही.

देवाने आपले निवासस्थान काढून घेतल्यावर काय बदलले

न्यायनिवाडा म्हणून देवाने मंदिर, वेदी आणि लेवीय याजकवर्ग काढून घेतला. हे काढून घेतल्यामुळे शुद्धतेच्या व्यवस्थेचे कायदेशीर क्षेत्र नाहीसे झाले. रक्षण करण्यासाठी पवित्र जागा नाही, नियंत्रित करण्यासाठी कायदेशीर प्रवेशमार्ग नाही आणि नियमशास्त्राने याजकाचा सहभाग मागितल्यावर आवश्यक विधी पार पाडण्यासाठी नेमलेला याजकवर्गही नाही.

म्हणून शुद्धीकरणाच्या कोणत्याही आज्ञेचे आज पालन करता येत नाही—नियमशास्त्र संपले म्हणून नव्हे, तर त्यांना कायदेशीर बळ देणारे अधिकारक्षेत्र देवाने काढून घेतले म्हणून. नियमशास्त्र अजूनही कायम आहे. मंदिर मात्र नाही.

प्रतीकात्मक “शुद्धीकरण” म्हणजे अवज्ञा का

काही जण देवाच्या व्यवस्थेऐवजी खाजगी विधी, “आध्यात्मिक” धुणे किंवा स्वतःच तयार केलेल्या घरगुती नक्कलविधी आणण्याचा प्रयत्न करतात. पण देवाने पर्यायांना मान्यता दिली नाही. शुद्धीकरणाच्या नव्या आवृत्त्या स्वतःहून तयार करण्याची मुभा इस्राएलला नव्हती. आज्ञापालन म्हणजे देवाने निवडलेल्या ठिकाणी आणि नेमलेल्या सेवकांद्वारे, देवाने सांगितलेले नेमके तसेच करणे.

आज्ञापालनाची साधने देव काढून घेतो, तेव्हा विश्वासू प्रतिसाद म्हणजे नक्कल करणे नव्हे. देवाने जे केले ते मान्य करणे, स्वतःच्या कल्पनेतून काही निर्माण करण्यास नकार देणे आणि सध्या पाळता येत नसलेल्या आज्ञांचा मान राखणे—हा विश्वासू प्रतिसाद आहे.

निष्कर्ष

शुद्धीकरणाचे नियम कधीही रद्द करण्यात आले नाहीत. देव इस्राएलमध्ये वास करीत होता आणि त्याच्या पवित्र उपस्थितीजवळ जाणे नियंत्रित होते, म्हणून हे नियम अस्तित्वात होते. इस्राएलच्या अविश्वासूपणाला प्रत्युत्तर म्हणून देवाने आपले निवासस्थान, मंदिर आणि याजकवर्ग काढून घेतला. हे काढून घेतल्यामुळे पवित्रस्थानावर आधारित शुद्धतेच्या व्यवस्थेचे आज पालन करता येत नाही. आजही ज्यांचे पालन करता येते त्या प्रत्येक गोष्टीचे आपण पालन करतो; आणि देवाच्या कृतींचा मान राखून तसेच त्याच्या आज्ञांच्या जागी प्रतीकात्मक पर्याय आणण्यास नकार देऊन, देवाने अशक्य केलेल्या गोष्टींचाही आपण आदर करतो.

परिशिष्ट 8c: बायबलमधील सण — आज त्यांपैकी एकही का पाळता येत नाही

हा अभ्यास ऑडिओ स्वरूपात ऐका किंवा डाउनलोड करा
00:00
00:00डाउनलोड करा

हे पृष्ठ देवाच्या त्या नियमांचा अभ्यास करणाऱ्या लेखमालेचा भाग आहे, ज्यांचे पालन जेरुसलेममध्ये मंदिर अस्तित्वात असतानाच करता येत होते.

पवित्र सण — नियमशास्त्राने प्रत्यक्षात काय आज्ञा दिली

वार्षिक सण म्हणजे केवळ उत्सव किंवा सांस्कृतिक मेळावे नव्हते. ते पवित्र सभांचे प्रसंग होते आणि त्यांच्याशी अर्पणे, यज्ञ, प्रथमफळे, दशमांश आणि शुद्धीकरणाच्या आवश्यकता जोडलेल्या होत्या; देवाने त्या निवडलेल्या मंदिराशी थेट निगडित केल्या होत्या (अनुवाद १२:५-६, १२:११; १६:२, १६:५-६). प्रत्येक मोठ्या सणासाठी — वल्हांडण, बेखमीर भाकरींचा सण, सप्ताहांचा सण, कर्ण्यांचा सण, प्रायश्चित्ताचा दिवस आणि मंडपांचा सण — उपासकाने प्रभूसमोर त्याने निवडलेल्या ठिकाणी उपस्थित राहणे आवश्यक होते; लोकांना आवडेल त्या कोणत्याही ठिकाणी नव्हे (अनुवाद १६:१६-१७).

  • वल्हांडणासाठी पवित्रस्थानात अर्पण केलेले कोकरू आवश्यक होते (अनुवाद १६:५-६).
  • बेखमीर भाकरींच्या सणासाठी दररोज अग्नीने केलेली अर्पणे आवश्यक होती (गणना २८:१७-१९).
  • सप्ताहांच्या सणासाठी प्रथमफळांची अर्पणे आवश्यक होती (अनुवाद २६:१-२, २६:९-१०).
  • कर्ण्यांच्या सणासाठी “अग्नीने केलेले” यज्ञ आवश्यक होते (गणना २९:१-६).
  • प्रायश्चित्ताच्या दिवसासाठी परमपवित्रस्थानातील याजकीय विधी आवश्यक होते (लेवीय १६:२-३४).
  • मंडपांच्या सणासाठी दररोजचे यज्ञ आवश्यक होते (गणना २९:१२-३८).
  • आठव्या दिवसाच्या सभेसाठी त्याच सणचक्राचा भाग म्हणून अतिरिक्त अर्पणे आवश्यक होती (गणना २९:३५-३८).

देवाने या सणांचे अतिशय नेमके वर्णन केले आणि ते त्याने नेमून दिलेले काळ होते, हे वारंवार अधोरेखित केले; त्याने आज्ञा दिल्याप्रमाणेच ते पाळायचे होते (लेवीय २३:१-२, २३:३७-३८). या पालनातील कोणताही भाग वैयक्तिक अर्थ लावणे, स्थानिक प्रथा किंवा प्रतीकात्मक बदल यांवर सोडलेला नव्हता. ठिकाण, यज्ञ, याजक आणि अर्पणे हे सर्व आज्ञेचा भाग होते.

पूर्वी इस्राएलने या आज्ञांचे पालन कसे केले

मंदिर उभे असताना इस्राएलने देवाने सांगितल्याप्रमाणेच सण पाळले. नेमून दिलेल्या सणकाळी लोक जेरुसलेमला जात (अनुवाद १६:१६-१७; लूक २:४१-४२). ते आपली यज्ञार्पणे याजकांकडे आणत आणि याजक ती वेदीवर अर्पण करत. देवाने पवित्र केलेल्या ठिकाणी ते प्रभूसमोर आनंद करत (अनुवाद १६:११; नहेम्या ८:१४-१८). सर्व राष्ट्रीय सणांमध्ये सर्वांत प्राचीन असलेला वल्हांडणसुद्धा, देवाने मध्यवर्ती पवित्रस्थान स्थापित केल्यानंतर घरांत पाळता येत नव्हता. तो केवळ प्रभूने आपले नाव ठेवण्यासाठी निवडलेल्या ठिकाणीच पाळता येत होता (अनुवाद १६:५-६).

इस्राएलने सण अयोग्य रीतीने पाळण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा काय घडले, हेही पवित्र शास्त्र दाखवते. यराबामाने पर्यायी सणाचे दिवस आणि ठिकाणे निर्माण केली, तेव्हा देवाने त्याची संपूर्ण व्यवस्था पाप ठरवून धिक्कारली (१ राजे १२:३१-३३). लोकांनी मंदिराकडे दुर्लक्ष केले किंवा अशुद्धता राहू दिली, तेव्हा सणसुद्धा देवाला मान्य नव्हते (२ इतिहास ३०:१८-२०; यशया १:११-१५). यात एकच गोष्ट सातत्याने दिसते: आज्ञापालनासाठी मंदिर आवश्यक होते; मंदिराशिवाय आज्ञापालन शक्य नव्हते.

आज या सणांच्या आज्ञांचे पालन का करता येत नाही

मंदिराचा नाश झाल्यानंतर सणांसाठी आज्ञा दिलेली व्यवस्था अस्तित्वात राहिली नाही. सण स्वतः नाहीसे झाले असे नव्हे — नियमशास्त्र बदलत नाही — तर आवश्यक घटक नाहीसे झाले:

  • मंदिर नाही
  • वेदी नाही
  • लेवीय याजकपद नाही
  • यज्ञार्पणाची व्यवस्था नाही
  • प्रथमफळे अर्पण करण्यासाठी आज्ञा दिलेले ठिकाण नाही
  • वल्हांडणाचे कोकरू अर्पण करण्याची क्षमता नाही
  • प्रायश्चित्ताच्या दिवसासाठी परमपवित्रस्थान नाही
  • मंडपांच्या सणादरम्यान दररोजचे यज्ञ नाहीत

देवाने सण पाळण्यासाठी हे घटक आवश्यक ठरवले आणि त्यांची जागा दुसऱ्या गोष्टींनी घेता येत नाही, त्यांच्यात बदल करता येत नाही किंवा त्यांचे प्रतीकात्मक रूप करता येत नाही; म्हणून आता खरे आज्ञापालन अशक्य आहे. मोशेने बजावल्याप्रमाणे, इस्राएलला वल्हांडणाचा यज्ञ “परमेश्वर तुमचा देव तुम्हाला देईल अशा कोणत्याही नगरात” अर्पण करण्याची परवानगी नव्हती; तो केवळ “परमेश्वर निवडील त्या ठिकाणी” अर्पण करायचा होता (अनुवाद १६:५-६). ते ठिकाण आता अस्तित्वात नाही.

नियमशास्त्र अजूनही आहे. सण अजूनही आहेत. परंतु आज्ञापालनाची साधने नाहीशी झाली आहेत — देवाने स्वतः ती काढून घेतली आहेत (विलापगीत २:६-७).

प्रतीकात्मक किंवा स्वतः बनवलेल्या सणपालनाची चूक

आज अनेकजण प्रतीकात्मक पुनरावृत्ती, मंडळीतील मेळावे किंवा बायबलमधील आज्ञांच्या सोप्या केलेल्या आवृत्त्यांद्वारे “सणांचा मान राखण्याचा” प्रयत्न करतात:

  • कोकरू नसताना वल्हांडणाचे सेडर भोजन आयोजित करणे
  • यज्ञांशिवाय “मंडपांचा सण” आयोजित करणे
  • याजकाकडे नेलेली प्रथमफळे नसताना “शावुओत” साजरा करणे
  • तोरा या नियमशास्त्रात कधीही आज्ञा न केलेल्या “नवचंद्र सभांचे” आयोजन करणे
  • त्याऐवजी “सरावाचे सण” किंवा “भविष्यसूचक सण” बनवणे

यांपैकी कोणतीही प्रथा पवित्र शास्त्रात कुठेही आढळत नाही.
मोशे, दावीद, एज्रा, येशू किंवा प्रेषित यांपैकी कोणीही या प्रथा पाळल्या नाहीत.
देवाने दिलेल्या आज्ञांशी यांपैकी एकही प्रथा जुळत नाही.

देव प्रतीकात्मक अर्पणे स्वीकारत नाही (लेवीय १०:१-३).
देव “कोठेही” केलेली उपासना स्वीकारत नाही (अनुवाद १२:१३-१४).
मानवी कल्पनेतून निर्माण केलेले विधी देव स्वीकारत नाही (अनुवाद ४:२).

यज्ञांशिवायचा सण हा बायबलमधील सण नाही.
मंदिरात अर्पण केलेल्या कोकरूशिवायचे वल्हांडण हे वल्हांडण नाही.
याजकीय सेवेशिवायचा “प्रायश्चित्ताचा दिवस” म्हणजे आज्ञापालन नव्हे.

मंदिराशिवाय या नियमांचे अनुकरण करणे म्हणजे विश्वासूपणा नव्हे — तो उद्धटपणा आहे.

सण केवळ देव पुनर्स्थापित करू शकतो अशा मंदिराची वाट पाहत आहेत

तोरामध्ये या सणांना “तुमच्या पिढ्यान्पिढ्या कायमचे विधी” म्हटले आहे (लेवीय २३:१४, २३:२१, २३:३१, २३:४१). पवित्र शास्त्रातील — नियमशास्त्र, संदेष्टे किंवा शुभवर्तमानांतील — कोणतीही गोष्ट या वर्णनाला रद्द करत नाही. येशूने स्वतः पुष्टी केली की आकाश आणि पृथ्वी नाहीशी होईपर्यंत नियमशास्त्रातील अगदी लहान अक्षरही नाहीसे होणार नाही (मत्तय ५:१७-१८). आकाश आणि पृथ्वी अजूनही आहेत; म्हणून सणही कायम आहेत.

पण आज त्यांचे पालन करता येत नाही, कारण देवाने काढून घेतले आहेत:

  • ते ठिकाण
  • ती वेदी
  • ते याजकपद
  • सणांचे स्वरूप ठरवणारी यज्ञार्पणाची व्यवस्था

म्हणून देवाने काढून घेतलेल्या गोष्टी तो पुनर्स्थापित करेपर्यंत, या आज्ञांची परिपूर्णता मान्य करून आपण त्यांचा मान राखतो — प्रतीकात्मक पर्याय बनवून नव्हे. विश्वासूपणा म्हणजे देवाच्या योजनेचा आदर करणे; तिच्यात बदल करणे नव्हे.

परिशिष्ट 8b: बलिदाने — आज ती का पाळता येत नाहीत

हा अभ्यास ऑडिओ स्वरूपात ऐका किंवा डाउनलोड करा
00:00
00:00डाउनलोड करा

हे पृष्ठ देवाच्या त्या नियमांचा वेध घेणाऱ्या मालिकेचा भाग आहे, ज्यांचे पालन यरुशलेममध्ये मंदिर असतानाच करता येत होते.

नियमशास्त्राने नेमके काय अपेक्षित केले

इस्राएलला दिलेल्या सर्व आज्ञांपैकी बलिदानांइतक्या स्पष्टपणे आणि तपशीलवार वर्णन केलेल्या आज्ञा दुसऱ्या नव्हत्या. देवाने प्रत्येक गोष्ट तपशीलाने सांगितली: कोणत्या प्रकारचा पशू, त्याचे वय आणि अवस्था, रक्त कसे हाताळायचे, वेदी कुठे असावी, याजकांची भूमिका काय असावी आणि सेवेदरम्यान त्यांनी कोणती वस्त्रे घालावीत, हेसुद्धा. प्रत्येक बलिदान—होमार्पणे, पापार्पणे, दोषार्पणे, शांत्यर्पणे आणि नित्य अर्पणे—देवाने ठरवलेल्या नमुन्यानुसारच केले जात असे; त्यात वैयक्तिक कल्पकतेला किंवा पर्यायी अर्थांना जागा नव्हती. “याजकाने हे करावे… वेदी येथे असावी… रक्त तेथे लावावे…” देवाचे नियमशास्त्र ही तंतोतंत आज्ञापालनाची व्यवस्था आहे; बदल करून घेता येतील अशा सूचना नव्हेत.

बलिदान म्हणजे कधीही केवळ “देवासाठी एखाद्या पशूला मारणे” नव्हते. ती एक पवित्र कृती होती, जी केवळ मंदिराच्या अंगणातच (लेवीय 17:3-5; अनुवाद 12:5-6, 12:11-14), केवळ अहरोनाच्या वंशातील समर्पित याजकांद्वारेच (निर्गम 28:1; 29:9; लेवीय 1:5; गणना 18:7) आणि केवळ विधीविषयक शुद्धतेच्या अटी पूर्ण असतानाच केली जात असे (लेवीय 7:19-21; 22:2-6). उपासकाला जागा निवडण्याचा अधिकार नव्हता. सेवा कोण करणार हे निवडण्याचा अधिकार उपासकाला नव्हता. रक्त कसे हाताळायचे किंवा ते कुठे लावायचे हे उपासक ठरवत नसे. ही संपूर्ण व्यवस्था देवाने आखली होती आणि आज्ञापालनासाठी त्या रचनेच्या प्रत्येक तपशीलाचा आदर करणे आवश्यक होते (निर्गम 25:40; 26:30; लेवीय 10:1-3; अनुवाद 12:32).

भूतकाळात इस्राएलने या आज्ञांचे पालन कसे केले

मंदिर उभे असताना इस्राएलने या नियमांचे आज्ञेप्रमाणे तंतोतंत पालन केले. मोशे, यहोशवा, शमुवेल, शलमोन, हिज्कीया, योशिया, एज्रा आणि नहेम्या यांच्या पिढ्यांनी देवाने स्वतः स्थापित केलेल्या बलिदानांद्वारे देवाजवळ प्रवेश केला. कोणीही वेदीची जागा घेतली नाही. कोणीही नवीन विधी स्वतःच्या मनाने सुरू केले नाहीत. कोणीही आपल्या घरी किंवा स्थानिक सभांमध्ये बलिदाने अर्पण केली नाहीत. राजांनासुद्धा—त्यांच्या सर्व अधिकारांसह—याजकांसाठी राखून ठेवलेली कामे करण्यास मनाई होती.

इस्राएलने या व्यवस्थेत बदल करण्याचा प्रयत्न केला—अनधिकृत ठिकाणी बलिदाने अर्पण करून किंवा याजक नसलेल्यांना पवित्र कामे करू देऊन—तेव्हा देवाने त्यांची उपासना नाकारली आणि अनेकदा त्यांच्यावर न्याय आणला, असे पवित्र शास्त्र वारंवार दाखवते (1 शमुवेल 13:8-14; 2 इतिहास 26:16-21). विश्वासूपणाचा अर्थ देवाने जे सांगितले ते नेमकेपणाने, त्याने निवडलेल्या ठिकाणी आणि त्याने नेमलेल्या सेवकांद्वारे करणे हा होता.

आज या आज्ञांचे पालन का करता येत नाही

इ.स. 70 मध्ये रोमनांनी मंदिराचा नाश केल्यानंतर संपूर्ण बलिदानव्यवस्था आचरणात आणणे अशक्य झाले. देवाने ती रद्द केली म्हणून नव्हे, तर या आज्ञांचे पालन करण्यासाठी आवश्यक असलेली देवाने दिलेली रचना आता अस्तित्वात नाही म्हणून. मंदिर नाही, वेदी नाही, परमपवित्र स्थान नाही, समर्पित याजकवर्ग नाही, शुद्धतेची स्थापित व्यवस्था नाही आणि बलिदानाचे रक्त देवासमोर सादर करता येईल असे पृथ्वीवरील अधिकृत ठिकाणही नाही.

या गोष्टी नसताना “आपल्याकडून जमेल तेवढे करणे” किंवा “नियमशास्त्राच्या आत्म्याचे पालन करणे” अशी कोणतीही गोष्ट शक्य नाही. आज्ञापालनासाठी देवाने ठरवलेल्या अटी आवश्यक आहेत. त्या अटी नाहीशा झाल्या की आज्ञापालन अशक्य होते—आम्ही आज्ञा पाळण्यास नकार देतो म्हणून नव्हे, तर या विशिष्ट आज्ञा पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक साधने देवाने स्वतः दूर केली आहेत म्हणून.

बलिदाने बंद होतील याविषयी दानीएलाने केलेली भविष्यवाणी

बलिदाने बंद होतील, असे पवित्र शास्त्रातच आधी सांगितले होते—देवाने ती रद्द केली म्हणून नव्हे, तर मंदिराचा नाश होणार होता म्हणून. दानीएलाने लिहिले की “बलिदान आणि अर्पण बंद होतील” (दानीएल 9:27), पण त्याने त्याचे कारणही स्पष्ट केले: शत्रूंच्या सैन्यांकडून नगराचा आणि पवित्रस्थानाचा नाश होईल (दानीएल 9:26). दानीएल 12:11 मध्ये संदेष्टा पुन्हा सांगतो की नित्य अर्पण “काढून टाकले जाईल”; हे शब्द हिंसा आणि उजाडपणामुळे ते हटवले जाण्याचे वर्णन करतात, नियम रद्द केल्याचे नव्हे. देवाने आपल्या आज्ञा बदलल्या, असे दानीएलात कुठेही सुचवलेले नाही. संदेष्ट्याने सांगितल्याप्रमाणे मंदिर उजाड करण्यात आले म्हणून बलिदाने बंद झाली. यावरून हे निश्चित होते की नियमशास्त्र स्वतः अबाधित आहे; आज्ञापालनासाठी देवाने निवडलेले ठिकाणच काढून घेतले गेले.

प्रतीकात्मक किंवा स्वतः बनवलेल्या बलिदानांची चूक

अनेक मशीही गट बलिदानव्यवस्थेतील काही भाग प्रतीकात्मकरीत्या पुन्हा घडवण्याचा प्रयत्न करतात. ते वल्हांडणाची भोजनं करतात आणि त्यांना “बलिदान” म्हणतात. ते सभांमध्ये धूप जाळतात. ते विधींचे नाट्यरूप सादरीकरण करतात, अर्पणे हलवतात आणि नाट्यीकरणाद्वारे “तोराचा सन्मान” करत असल्याचे भासवतात. इतर काही जण “भविष्यसूचक बलिदाने,” “आध्यात्मिक बलिदाने” किंवा “भावी मंदिरासाठी सराव” यांसारख्या शिकवणी तयार करतात. या प्रथा धार्मिक वाटतात, पण त्या आज्ञापालन नाहीत—त्या मानवनिर्मित कल्पना आहेत.

देवाने कधीही प्रतीकात्मक बलिदानांची मागणी केली नाही. मानवी कल्पनेतून निर्माण केलेले पर्याय देवाने कधीही स्वीकारले नाहीत. आणि मंदिराच्या आतच करण्याची आज्ञा दिलेली गोष्ट लोकांनी मंदिराबाहेर करण्याचा प्रयत्न केला, तर त्यातून देवाचा सन्मान होत नाही. मंदिराशिवाय या आज्ञांची नक्कल करणे म्हणजे विश्वासूपणा नव्हे; त्या आज्ञा स्थापित करताना देवाने ज्या अचूकतेचा अवलंब केला, तिचा अनादर करणे होय.

बलिदाने केवळ देव पुन्हा उभारू शकतो त्या मंदिराची वाट पाहत आहेत

बलिदानव्यवस्था नाहीशी झालेली नाही, रद्दही झालेली नाही आणि माणसांनी बनवलेल्या प्रतीकात्मक कृतींनी किंवा आध्यात्मिक रूपकांनी तिची जागा घेतलेली नाही. नियमशास्त्रात, संदेष्ट्यांच्या लेखनात किंवा येशूच्या शब्दांत बलिदानांविषयीच्या आज्ञा संपल्या, असे कुठेही घोषित केलेले नाही. नियमशास्त्रातील प्रत्येक भाग कायमचा वैध असल्याचे येशूने मान्य केले आणि आकाश व पृथ्वी नाहीसे होईपर्यंत अक्षरातील लहानात लहान मात्रा देखील नाहीशी होणार नाही, असे सांगितले (मत्तय 5:17-18). आकाश आणि पृथ्वी अजूनही आहेत. म्हणून आज्ञाही कायम आहेत.

जुन्या करारात देवाने अहरोनाच्या याजकवर्गाशी केलेला आपला करार “सार्वकालिक” असेल, असे वारंवार अभिवचन दिले (निर्गम 29:9; गणना 25:13). बलिदानविषयक विधींना नियमशास्त्र “तुमच्या पिढ्यानपिढ्या कायमचा नियम” म्हणते (उदा., लेवीय 16:34; 23:14, 23:21, 23:31, 23:41). या आज्ञांचा अंत होईल, असे एकाही संदेष्ट्याने कधी घोषित केले नाही. उलट, इस्राएलचा देव आणि त्याचे मंदिर यांचा राष्ट्रे सन्मान करतील आणि त्याचे घर “सर्व राष्ट्रांसाठी प्रार्थनेचे घर” होईल, अशा भविष्यकाळाविषयी संदेष्टे बोलतात (यशया 56:7). मंदिराच्या पावित्र्याचे समर्थन करण्यासाठी येशूने हाच उतारा उद्धृत केला (मार्क 11:17). मंदिराचा अंत सूचित करण्यासाठी येशूने हा उतारा उद्धृत केला नव्हता, तर मंदिर भ्रष्ट करणाऱ्यांचा धिक्कार करण्यासाठी केला होता.

नियमशास्त्राने ही बलिदाने कधीही रद्द केली नाहीत, येशूनेही ती रद्द केली नाहीत आणि संदेष्ट्यांनीही ती रद्द झाल्याचे शिकवले नाही; म्हणून पवित्र शास्त्र जितकी मुभा देते तितकाच निष्कर्ष आपण काढतो: या आज्ञा देवाच्या सार्वकालिक नियमशास्त्राचा भाग म्हणून कायम आहेत. आज त्यांचे पालन करता येत नाही याचे एकमेव कारण म्हणजे देवाने स्वतः आवश्यक ठरवलेल्या गोष्टी—मंदिर, याजकवर्ग, वेदी आणि शुद्धतेची व्यवस्था—उपलब्ध नाहीत.

देवाने स्वतः दूर केलेल्या गोष्टी तो पुन्हा स्थापित करेपर्यंत योग्य भूमिका नम्रतेची आहे—नक्कल करण्याची नव्हे. देवाने स्थगित केलेल्या गोष्टी पुन्हा निर्माण करण्याचा आम्ही प्रयत्न करत नाही. आम्ही वेदी हलवत नाही, जागा बदलत नाही, विधी बदलत नाही किंवा प्रतीकात्मक रूपे बनवत नाही. आम्ही नियमशास्त्र मान्य करतो, त्याच्या परिपूर्णतेचा आदर करतो आणि देवाने आज्ञा केलेल्या गोष्टींत काही भर घालण्यास किंवा त्यांतून काही कमी करण्यास नकार देतो (अनुवाद 4:2). यापेक्षा कमी काहीही म्हणजे अंशतः आज्ञापालन; आणि अंशतः आज्ञापालन म्हणजे आज्ञाभंग.

परिशिष्ट 8a: देवाचे नियम ज्यांसाठी मंदिर आवश्यक आहे

हा अभ्यास ऑडिओ स्वरूपात ऐका किंवा डाउनलोड करा
00:00
00:00डाउनलोड करा

हे पृष्ठ देवाच्या त्या नियमांचा शोध घेणाऱ्या मालिकेचा भाग आहे, ज्यांचे पालन यरुशलेममध्ये मंदिर असतानाच करता येत होते.

प्रस्तावना

सुरुवातीपासूनच देवाने ठरवले होते की त्याच्या नियमशास्त्रातील काही भागांचे पालन केवळ एका विशिष्ट ठिकाणीच केले जावे: ज्या मंदिरात त्याने आपले नाम ठेवण्याचे निवडले होते (अनुवाद 12:5-6, 12:11). इस्राएलला दिलेल्या अनेक विधी—यज्ञ, अर्पणे, शुद्धीकरणाचे विधी, नवस आणि लेवी याजकवर्गाची कर्तव्ये—यांसाठी प्रत्यक्ष वेदी, अहरोनच्या वंशातील याजक आणि मंदिर अस्तित्वात असेपर्यंतच असलेली शुद्धतेची व्यवस्था आवश्यक होती. कोणत्याही संदेष्ट्याने, अगदी येशूनेही, या आज्ञा दुसऱ्या ठिकाणी हलवता येतील, नव्या परिस्थितीनुसार बदलता येतील, प्रतीकात्मक प्रथांनी त्यांची जागा घेता येईल किंवा त्यांचे अंशतः पालन करता येईल असे कधी शिकवले नाही. खरी आज्ञाधारकता नेहमीच साधी राहिली आहे: आपण देवाने सांगितलेले अगदी तसेच करतो, नाहीतर आपण आज्ञा पाळत नाही: «मी तुम्हांला जे सांगतो त्यात भर घालू नका किंवा त्यातून काही कमी करू नका; तर तुमचा देव परमेश्वर याच्या ज्या आज्ञा मी तुम्हांला देत आहे त्या पाळा» (अनुवाद 4:2. अनुवाद 12:32; यहोशवा 1:7 हेही पाहा).

परिस्थितीतील बदल

इ.स. 70 मध्ये यरुशलेममधील मंदिराचा नाश झाल्यानंतर परिस्थिती बदलली. नियमशास्त्र बदलले म्हणून नव्हे—देवाचे नियमशास्त्र परिपूर्ण आणि सनातन आहे—तर या विशिष्ट आज्ञांचे पालन करण्यासाठी देवाने आवश्यक ठरवलेल्या गोष्टी आता अस्तित्वात नाहीत म्हणून. मंदिर नाही, वेदी नाही, अभिषिक्त याजक नाहीत आणि तांबड्या गायीची राखही नाही; त्यामुळे मोशे, यहोशवा, दावीद, हिज्कीया, एज्रा आणि प्रेषितांच्या पिढ्यांनी विश्वासूपणे पाळलेल्या गोष्टी पुन्हा करणे प्रत्यक्षात अशक्य झाले आहे. हा अनिच्छेचा प्रश्न नाही; हा अशक्यतेचा प्रश्न आहे. देवाने स्वतःच तो मार्ग बंद केला (विलापगीत 2:6-7), आणि दुसरा मार्ग निर्माण करण्याचा अधिकार कोणत्याही मनुष्याला नाही.

Painting by Francesco Hayez showing the destrucion of the sencond temple im the year 70 A.D.
इ.स. 70 मध्ये दुसऱ्या मंदिराचा नाश दाखवणारे फ्रान्सेस्को हायेझ यांचे चित्र.

कल्पनेतून निर्माण केलेले किंवा प्रतीकात्मक आज्ञापालन करण्याची चूक

तरीही, इस्राएली जीवनशैलीतील काही गोष्टी पुन्हा आणण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या अनेक मशीही चळवळींनी आणि गटांनी या नियमांची कमी केलेली, प्रतीकात्मक किंवा नव्याने कल्पून तयार केलेली रूपे निर्माण केली आहेत. तोरात कधीही आज्ञा न केलेले उत्सव ते साजरे करतात. पूर्वी यज्ञ, याजकवर्ग आणि पवित्र वेदी आवश्यक असलेल्या गोष्टींच्या जागी ते «सणांचे पूर्वाभ्यास» आणि «भविष्यसूचक मेजवान्या» कल्पून तयार करतात. आपल्या या रचनांना ते «आज्ञापालन» म्हणतात; परंतु प्रत्यक्षात त्या बायबलमधील भाषेचे आवरण चढवलेल्या मानवी कल्पना आहेत. हेतू प्रामाणिक वाटू शकतो, पण सत्य बदलत नाही: देवाने नेमके काय आवश्यक ठरवले याचा प्रत्येक तपशील सांगितला असेल, तर अंशतः आज्ञापालन अशी कोणतीही गोष्ट नसते.

The Wailling Wall Temple remnant
पश्चिमी भिंत, जिला रडण्याची भिंत असेही म्हणतात, ही इ.स. 70 मध्ये रोमनांनी नष्ट केलेल्या यरुशलेममधील मंदिराचा अवशेष आहे.

आपण जे करण्यास देवाने मनाई केली, ते करण्याच्या आपल्या प्रयत्नांचा देव स्वीकार करतो का?

आज सर्वत्र पसरलेल्या सर्वांत हानिकारक कल्पनांपैकी एक म्हणजे, मंदिरावर अवलंबून असलेल्या आज्ञांचे पालन करण्यासाठी आपण «आपल्या परीने पूर्ण प्रयत्न» करतो तेव्हा देवाला आनंद होतो, अशी धारणा. जणू मंदिराचा नाश त्याच्या इच्छेविरुद्ध झाला आणि आपण प्रतीकात्मक कृती करून कसल्यातरी प्रकारे त्याचे सांत्वन करू शकतो. हा गंभीर गैरसमज आहे. देवाला आपल्या तात्पुरत्या युक्त्यांची गरज नाही. त्याला प्रतीकात्मक पर्यायांची गरज नाही. आणि आज्ञापालनाच्या स्वतःच्या आवृत्त्या तयार करण्यासाठी आपण त्याच्या नेमक्या सूचनांकडे दुर्लक्ष करतो, तेव्हा त्याचा गौरव होत नाही. देवाने काही नियम केवळ त्याने निवडलेल्या ठिकाणी, त्याने नेमलेल्या याजकांद्वारे आणि त्याने पवित्र केलेल्या वेदीवरच पाळण्याची आज्ञा दिली असेल (अनुवाद 12:13-14), तर ते दुसरीकडे किंवा दुसऱ्या स्वरूपात पाळण्याचा प्रयत्न करणे ही भक्ती नाही. ती अवज्ञा आहे. मंदिर योगायोगाने नाहीसे झाले नाही; देवाच्या आज्ञेने ते नाहीसे झाले. देवाने स्वतःच स्थगित केलेली गोष्ट आपण पुन्हा निर्माण करू शकतो असे वागणे हा विश्वासूपणा नव्हे, तर उद्धटपणा आहे: «परमेश्वराला होमबली व यज्ञ यांमध्ये जितका आनंद होतो, तितकाच त्याच्या वाणीचे पालन करण्यात होतो काय? पाहा, यज्ञापेक्षा आज्ञा पाळणे उत्तम आहे» (1 शमुवेल 15:22).

या मालिकेचा उद्देश

हे सत्य स्पष्ट करणे हा या मालिकेचा उद्देश आहे. आम्ही कोणतीही आज्ञा नाकारत नाही. मंदिराचे महत्त्व कमी लेखत नाही. कोणते नियम पाळायचे आणि कोणते दुर्लक्षित करायचे हे आम्ही निवडत नाही. नियमशास्त्राने नेमकी कोणती आज्ञा दिली, पूर्वी या विधींचे पालन कसे केले जात असे आणि आज त्यांचे पालन का करता येत नाही, हे दाखवणे हे आमचे ध्येय आहे. कोणतीही भर, जुळवाजुळव किंवा मानवी कल्पकता न आणता आम्ही शास्त्रवचनांशी विश्वासू राहू (अनुवाद 4:2; 12:32; यहोशवा 1:7). आजची अशक्यता ही बंडखोरी नसून, देवाने स्वतः आवश्यक ठरवलेल्या व्यवस्थेचा अभाव आहे, हे प्रत्येक वाचकाला समजेल.

तर मग, आपण पायापासून सुरुवात करूया: नियमशास्त्राने प्रत्यक्षात काय आज्ञा दिली—आणि मंदिर अस्तित्वात असेपर्यंतच या आज्ञांचे पालन का शक्य होते.