हे पृष्ठ देवाच्या त्या नियमांचा अभ्यास करणाऱ्या मालिकेचा भाग आहे, जे यरुशलेममध्ये मंदिर असतानाच पाळता येत होते.

• परिशिष्ट 8a: मंदिराची आवश्यकता असलेले देवाचे नियम
• परिशिष्ट 8b: अर्पणे — ती आज का पाळता येत नाहीत
• परिशिष्ट 8c: बायबलमधील सण — आज त्यांपैकी एकही का पाळता येत नाही
• परिशिष्ट 8d: शुद्धीकरणाचे नियम — मंदिराशिवाय ते का पाळता येत नाहीत
• परिशिष्ट 8e: दशमांश आणि प्रथमफळे — आज ती का पाळता येत नाहीत
• परिशिष्ट 8f: प्रभुभोजन विधी — येशूचे शेवटचे भोजन वल्हांडणाचे होते (हे पृष्ठ).
• परिशिष्ट 8g: नाजीर आणि नवसाचे नियम — ते आज का पाळता येत नाहीत
• परिशिष्ट 8h: मंदिराशी संबंधित अंशतः आणि प्रतीकात्मक आज्ञापालन
• परिशिष्ट 8i: वधस्तंभ आणि मंदिर

प्रभुभोजन विधी हे या मालिकेत उघडकीस आणल्या जाणाऱ्या गोष्टीचे सर्वात ठळक उदाहरण आहे: देवाने स्वतः मंदिर, वेदी आणि लेवीय याजकपद काढून घेतल्यावर जे नियम पाळणे अशक्य झाले, त्यांच्या जागी माणसांनी निर्माण केलेले प्रतीकात्मक „आज्ञापालन“. अर्पणांच्या किंवा वल्हांडणाच्या जागी वारंवार करावयाचा भाकर-द्राक्षारसाचा विधी देवाच्या नियमशास्त्राने कधीही आज्ञापिला नव्हता. येशूने मंदिराचे नियम कधीही रद्द केले नाहीत आणि त्यांच्या जागी नवा विधीही कधी संस्थापित केला नाही. आज लोक ज्याला „प्रभूचे भोजन“ म्हणतात, ती तोराहमधील आज्ञा नाही आणि मंदिराशिवाय पाळता येणारा देवाचा नियमही नाही. येशूने आपल्या शेवटच्या वल्हांडणाच्या वेळी जे केले, त्याच्या गैरसमजावर आधारलेला तो मानवनिर्मित विधी आहे.

नियमशास्त्राचा नमुना: खरे अर्पण, खरे रक्त, खरी वेदी

नियमशास्त्रानुसार, अर्पणाविना असलेल्या प्रतीकांशी क्षमा आणि स्मरण यांचा कधीही संबंध जोडलेला नव्हता. मध्यवर्ती नमुना स्पष्ट आहे: देवाने आपल्या नावासाठी निवडलेल्या ठिकाणी, खऱ्या वेदीवर खरे रक्त अर्पण केले जाते तेव्हा पापाचा निपटारा होतो (लेवीय १७:११; अनुवाद १२:५-७). हे दैनंदिन अर्पणे, पापार्पणे, होमार्पणे आणि स्वतः वल्हांडणाच्या कोकराला लागू होते (निर्गम १२:३-१४; अनुवाद १६:१-७).

वल्हांडणाचे भोजन हा मनाला येईल तसा स्मरणविधी नव्हता. तो आज्ञापिलेला विधी होता, ज्यात पुढील गोष्टी होत्या:

• निर्दोष असलेले खरे कोकरू
  • निर्गम १२:३ — देवाच्या आज्ञेप्रमाणे प्रत्येक घराण्याने एक कोकरू घ्यायचा होता.
  • निर्गम १२:५ — कोकरू निर्दोष, एक वर्षाचे धष्टपुष्ट नर असावे.
• देवाने सांगितल्याप्रमाणे वापरलेले खरे रक्त
  • निर्गम १२:७ — कोकराचे रक्त घेऊन दाराच्या दोन्ही बाजूंच्या चौकटींवर आणि वरच्या चौकटीवर लावायचे होते.
  • निर्गम १२:१३ — रक्त त्यांच्यासाठी चिन्ह ठरणार होते; खरे रक्त लावलेले असेल तेथेच देव पुढे जाईल.
• बेखमीर भाकर आणि कडू भाजी
  • निर्गम १२:८ — त्यांनी कोकरू बेखमीर भाकरी आणि कडू भाजीबरोबर खायचे होते.
  • अनुवाद १६:३ — सात दिवस खमीर घातलेली भाकर खायची नव्हती; फक्त क्लेशाची भाकर खायची होती.
• ठरावीक वेळ आणि क्रम
  • निर्गम १२:६ — चौदाव्या दिवशी संध्याकाळच्या वेळी कोकरू मारायचे होते.
  • लेवीय २३:५ — पहिल्या महिन्याच्या चौदाव्या दिवशी, नेमलेल्या वेळी वल्हांडण सण असतो.

नंतर देवाने वल्हांडणाचे केंद्रीकरण केले: कोकराचे बलिदान आता कोणत्याही नगरात देता येत नव्हते, तर फक्त त्याने निवडलेल्या ठिकाणी, त्याच्या वेदीसमोरच देता येत होते (अनुवाद १६:५-७). संपूर्ण व्यवस्था मंदिरावर अवलंबून होती. अर्पणाविना वल्हांडणाचे „प्रतीक“ अशी कोणतीही गोष्ट नव्हती.

इस्राएलने सुटकेचे स्मरण कसे केले

मिसरमधून झालेल्या निर्गमनाचे स्मरण इस्राएलने कसे करावे, हे देवाने स्वतः ठरवले. ते केवळ साधे चिंतन किंवा प्रतीकात्मक कृती करून करायचे नव्हते; तर त्याने आज्ञापिलेला वार्षिक वल्हांडणाचा विधी करून करायचे होते (निर्गम १२:१४, १२:२४-२७). मुलांनी विचारायचे होते, „या विधीचा अर्थ काय?“ आणि त्याचे उत्तर कोकराच्या रक्ताशी आणि त्या रात्री देवाने केलेल्या कृत्यांशी संबंधित होते (निर्गम १२:२६-२७).

मंदिर उभे होते तेव्हा, विश्वासू इस्राएल लोक यरुशलेमला जाऊन, पवित्रस्थानात कोकराचे बलिदान देऊन आणि देवाच्या आज्ञेप्रमाणे वल्हांडणाचे भोजन करून आज्ञापालन करत (अनुवाद १६:१-७). एके दिवशी, सर्व राष्ट्रांत विखुरलेल्या इमारतींमध्ये साध्या भाकरीच्या तुकड्याने आणि द्राक्षारसाच्या घोटाने या विधीची जागा घेतली जाईल, असे कोणत्याही संदेष्ट्याने कधीही जाहीर केले नाही. नियमशास्त्राला या बदलाची कल्पना नाही. त्याला फक्त देवाने परिभाषित केलेले वल्हांडण माहीत आहे.

येशू आणि त्याचे शेवटचे वल्हांडण

शुभवर्तमानांत हे स्पष्ट आहे: येशूचा विश्वासघात होणार होता त्या रात्री त्याने आपल्या शिष्यांबरोबर जे भोजन केले, ते वल्हांडणाचे भोजन होते; नवा परराष्ट्रीय विधी नव्हता (मत्तय २६:१७-१९; मार्क १४:१२-१६; लूक २२:७-१५). तो आपल्या पित्याच्या आज्ञांचे पूर्णपणे पालन करत होता आणि देवाने नेमलेले तेच वल्हांडण पाळत होता.

त्या मेजावर येशूने भाकर घेतली आणि म्हटले, „हे माझे शरीर आहे,“ आणि प्याला घेऊन तो करारातील आपल्या रक्ताविषयी बोलला (मत्तय २६:२६-२८; मार्क १४:२२-२४; लूक २२:१९-२०). तो वल्हांडण रद्द करत नव्हता, अर्पणे बंद करत नव्हता किंवा परराष्ट्रीयांच्या धार्मिक सेवांसाठी नवे नियम लिहीत नव्हता. देवाचा खरा कोकरा म्हणून त्याचा स्वतःचा मृत्यू, नियमशास्त्राने आधीच आज्ञापिलेल्या प्रत्येक गोष्टीला पूर्ण अर्थ देईल, हे तो स्पष्ट करत होता.

त्याने „माझ्या स्मरणार्थ हे करा“ असे म्हटले तेव्हा (लूक २२:१९), „हे“ म्हणजे ते खात असलेले वल्हांडणाचे भोजन; नियमशास्त्र, मंदिर आणि वेदी यांपासून तोडून काढलेला अगदी नवा विधी नव्हे. स्वतःच्या वेळापत्रकासह, नियमांसह आणि पाळकवर्गासह मंदिराशिवाय पाळावयाचा नवा विधी सुरू करणारी कोणतीही आज्ञा त्याच्या मुखातून निघाली नाही. येशूने आधीच सांगितले होते की तो नियमशास्त्र किंवा संदेष्ट्यांचे ग्रंथ रद्द करायला आला नव्हता आणि नियमशास्त्रातील सर्वात लहान मात्रा देखील नाहीशी होणार नव्हती (मत्तय ५:१७-१९). „माझ्या मृत्यूनंतर वल्हांडण विसरा आणि तुम्ही कुठेही असलात तरी भाकर-द्राक्षारसाचा विधी सुरू करा,“ असे तो कधी म्हणाला नाही.

मंदिर काढून घेतले गेले; नियमशास्त्र रद्द झाले नाही

येशूने मंदिराचा नाश होण्याविषयी भाकीत केले (लूक २१:५-६). इ.स. ७० मध्ये हे घडले तेव्हा अर्पणे थांबली, वेदी काढून टाकली गेली आणि लेवीय सेवा संपली. पण यापैकी काहीही नियमशास्त्र रद्द होणे नव्हते. अर्पणे आणि वल्हांडण यांसंबंधीच्या आज्ञा अजूनही लिखित आहेत; त्यांना स्पर्शही झालेला नाही. ज्या व्यवस्थेत त्या पाळल्या जाऊ शकतात, ती देवाने काढून घेतल्यामुळे त्यांचे पालन करणे केवळ अशक्य झाले आहे.

लोकांनी काय केले? काही नियमांचा आदर केला पाहिजे, पण देवाने पवित्रस्थान पुन्हा स्थापित करेपर्यंत ते पाळता येत नाहीत, हे स्वीकारण्याऐवजी धार्मिक पुढाऱ्यांनी एक नवा विधी—प्रभुभोजन विधी—निर्माण केला आणि आता येशूचे „स्मरण“ करण्याचा व त्याच्या अर्पणात „सहभागी“ होण्याचा मार्ग हीच त्यांची निर्मिती आहे, असे घोषित केले. त्यांनी वल्हांडणाच्या मेजावरची भाकर आणि प्याला घेतला आणि त्यांच्याभोवती मंदिराबाहेर, नियमशास्त्राबाहेर आणि खुद्द देवाने आज्ञापिलेल्या प्रत्येक गोष्टीबाहेर एक पूर्णपणे नवी रचना उभी केली.

प्रभुभोजन विधी हे प्रतीकात्मक आज्ञापालन का आहे

प्रभुभोजन विधी जवळजवळ सर्वत्र मंदिरातील अर्पणांना आणि वल्हांडणाला पर्याय म्हणून सादर केला जातो. लोकांना सांगितले जाते की चर्चच्या इमारतीत किंवा कोणत्याही इमारतीत भाकर खाऊन आणि द्राक्षारस (किंवा रस) पिऊन ते ख्रिस्ताच्या आज्ञेचे पालन करतात आणि नियमशास्त्राने ज्याकडे निर्देश केला त्याची पूर्तता करतात. पण देवाने मान्यता न दिलेल्या प्रतीकात्मक आज्ञापालनाचा हा नेमका प्रकार आहे.

वेदी आणि रक्त नसलेले प्रतीक, आज्ञापिलेल्या अर्पणांची जागा घेऊ शकते, असे नियमशास्त्राने कोणालाही कधी सांगितले नाही. येशूने असे कधी सांगितले नाही. संदेष्ट्यांनी असे कधी सांगितले नाही. पुढील गोष्टी ठरवणारा कोणताही नियम नाही:

• हा नवा प्रभुभोजन विधी किती वेळा करायचा
• त्याचे नेतृत्व कोणी करायचे
• तो कुठे करायचा
• एखादी व्यक्ती यात कधीच सहभागी झाली नाही तर काय होईल

परुशी, सदूकी आणि शास्त्री यांच्याप्रमाणेच, या सर्व तपशिलांची निर्मिती माणसांनी केली आहे (मार्क ७:७-९). या विधीवर संपूर्ण धर्मशास्त्रे उभारली गेली आहेत—काहीजण त्याला संस्कार म्हणतात, तर काहीजण कराराचे नूतनीकरण; पण यापैकी काहीही देवाच्या नियमशास्त्रातून किंवा शुभवर्तमानांतील येशूच्या शब्दांतून, त्यांच्या संदर्भात समजून घेतल्यावर, आलेले नाही.

याचा परिणाम दुःखद आहे: देवाने कधीही आज्ञा न दिलेल्या विधीत सहभागी होऊन आपण त्याचे „आज्ञापालन“ करत आहोत, असा असंख्य लोकांचा विश्वास आहे. मंदिराचे खरे नियम अजूनही कायम आहेत; देवाने मंदिर काढून घेतल्यामुळे ते पाळणे अशक्य आहे. या वस्तुस्थितीचा भय आणि नम्रतेने आदर करण्याऐवजी, प्रतीकात्मक विधी त्यांची जागा घेऊ शकतो असे भासवण्याचा लोक आग्रह धरतात.

नवे नियम न घडवता येशूचे स्मरण

मशीहाच्या स्वर्गारोहणानंतर त्याचा आदर कसा करावा, याबद्दल शास्त्रलेख आपल्याला मार्गदर्शनाशिवाय सोडत नाहीत. येशूने स्वतः म्हटले, „जर तुम्ही माझ्यावर प्रेम करता, तर माझ्या आज्ञा पाळाल“ (योहान १४:१५). त्याने असेही विचारले, „तुम्ही मला ‘प्रभू, प्रभू’ असे का म्हणता आणि मी सांगतो ते का करत नाही?“ (लूक ६:४६).

त्याचे स्मरण करण्याचा मार्ग हा माणसांनी घडवलेल्या विधींमधून नव्हे, तर मशीहाच्या आधी आलेल्या संदेष्ट्यांद्वारे त्याच्या पित्याने आधीच सांगितलेल्या सर्व गोष्टींचे आणि खुद्द मशीहाने सांगितलेल्या गोष्टींचे आज्ञापालन करण्यामधून आहे.

जे पाळता येते ते आपण पाळतो; जे पाळता येत नाही त्याचा आदर करतो

नियमशास्त्रात कसलाही बदल झालेला नाही. वल्हांडण आणि अर्पणांची व्यवस्था शाश्वत नियम म्हणून लिखित आहे; पण देवाने स्वतः मंदिर, वेदी आणि याजकपद काढून घेतल्यामुळे आता त्यांचे पालन करणे अशक्य आहे. प्रभुभोजन विधीमुळे ही वास्तविकता बदलत नाही. प्रतीकात्मक भाकर आणि प्रतीकात्मक द्राक्षारस आज्ञापालन ठरत नाहीत. त्यामुळे मंदिराचे नियम पूर्ण होत नाहीत. हा विधी तोराहमधून आलेला नाही आणि राष्ट्रांसाठी स्वतंत्र नवा विधी म्हणून येशूने कधीही त्याची आज्ञा दिली नाही.

आज जे पाळता येते ते आपण पाळतो: मंदिरावर अवलंबून नसलेल्या आज्ञा. जे पाळता येत नाही त्याऐवजी दुसरे काही निर्माण करण्यास नकार देऊन आपण त्याचा आदर करतो. प्रभुभोजन विधी ही देवाने स्वतः निर्माण केलेली पोकळी भरून काढण्याचा मानवी प्रयत्न आहे. प्रभूचे खरे भय आपल्याला आज्ञापालनाच्या या भ्रमाचा त्याग करून त्याने खरोखर आज्ञापिलेल्या गोष्टींकडे परत जाण्यास प्रवृत्त करते.