हे पृष्ठ देवाच्या त्या नियमांचा वेध घेणाऱ्या मालिकेचा भाग आहे, ज्यांचे पालन यरुशलेममध्ये मंदिर असतानाच करता येत होते.
- परिशिष्ट 8a: मंदिराची आवश्यकता असलेले देवाचे नियम
- परिशिष्ट 8b: बलिदाने — आज ती का पाळता येत नाहीत (हे पृष्ठ).
- परिशिष्ट 8c: बायबलमधील सण — आज त्यांपैकी एकही का पाळता येत नाही
- परिशिष्ट 8d: शुद्धीकरणाचे नियम — मंदिराशिवाय त्यांचे पालन का करता येत नाही
- परिशिष्ट 8e: दशमांश आणि प्रथमफळे — आज त्यांचे पालन का करता येत नाही
- परिशिष्ट 8f: सहभागितेची सेवा — येशूचे शेवटचे भोजन वल्हांडण होते
- परिशिष्ट 8g: नाजीर आणि नवसाचे नियम — आज त्यांचे पालन का करता येत नाही
- परिशिष्ट 8h: मंदिराशी संबंधित अंशतः आणि प्रतीकात्मक आज्ञापालन
- परिशिष्ट 8i: क्रूस आणि मंदिर
नियमशास्त्राने नेमके काय अपेक्षित केले
इस्राएलला दिलेल्या सर्व आज्ञांपैकी बलिदानांइतक्या स्पष्टपणे आणि तपशीलवार वर्णन केलेल्या आज्ञा दुसऱ्या नव्हत्या. देवाने प्रत्येक गोष्ट तपशीलाने सांगितली: कोणत्या प्रकारचा पशू, त्याचे वय आणि अवस्था, रक्त कसे हाताळायचे, वेदी कुठे असावी, याजकांची भूमिका काय असावी आणि सेवेदरम्यान त्यांनी कोणती वस्त्रे घालावीत, हेसुद्धा. प्रत्येक बलिदान—होमार्पणे, पापार्पणे, दोषार्पणे, शांत्यर्पणे आणि नित्य अर्पणे—देवाने ठरवलेल्या नमुन्यानुसारच केले जात असे; त्यात वैयक्तिक कल्पकतेला किंवा पर्यायी अर्थांना जागा नव्हती. “याजकाने हे करावे… वेदी येथे असावी… रक्त तेथे लावावे…” देवाचे नियमशास्त्र ही तंतोतंत आज्ञापालनाची व्यवस्था आहे; बदल करून घेता येतील अशा सूचना नव्हेत.
बलिदान म्हणजे कधीही केवळ “देवासाठी एखाद्या पशूला मारणे” नव्हते. ती एक पवित्र कृती होती, जी केवळ मंदिराच्या अंगणातच (लेवीय 17:3-5; अनुवाद 12:5-6, 12:11-14), केवळ अहरोनाच्या वंशातील समर्पित याजकांद्वारेच (निर्गम 28:1; 29:9; लेवीय 1:5; गणना 18:7) आणि केवळ विधीविषयक शुद्धतेच्या अटी पूर्ण असतानाच केली जात असे (लेवीय 7:19-21; 22:2-6). उपासकाला जागा निवडण्याचा अधिकार नव्हता. सेवा कोण करणार हे निवडण्याचा अधिकार उपासकाला नव्हता. रक्त कसे हाताळायचे किंवा ते कुठे लावायचे हे उपासक ठरवत नसे. ही संपूर्ण व्यवस्था देवाने आखली होती आणि आज्ञापालनासाठी त्या रचनेच्या प्रत्येक तपशीलाचा आदर करणे आवश्यक होते (निर्गम 25:40; 26:30; लेवीय 10:1-3; अनुवाद 12:32).
भूतकाळात इस्राएलने या आज्ञांचे पालन कसे केले
मंदिर उभे असताना इस्राएलने या नियमांचे आज्ञेप्रमाणे तंतोतंत पालन केले. मोशे, यहोशवा, शमुवेल, शलमोन, हिज्कीया, योशिया, एज्रा आणि नहेम्या यांच्या पिढ्यांनी देवाने स्वतः स्थापित केलेल्या बलिदानांद्वारे देवाजवळ प्रवेश केला. कोणीही वेदीची जागा घेतली नाही. कोणीही नवीन विधी स्वतःच्या मनाने सुरू केले नाहीत. कोणीही आपल्या घरी किंवा स्थानिक सभांमध्ये बलिदाने अर्पण केली नाहीत. राजांनासुद्धा—त्यांच्या सर्व अधिकारांसह—याजकांसाठी राखून ठेवलेली कामे करण्यास मनाई होती.
इस्राएलने या व्यवस्थेत बदल करण्याचा प्रयत्न केला—अनधिकृत ठिकाणी बलिदाने अर्पण करून किंवा याजक नसलेल्यांना पवित्र कामे करू देऊन—तेव्हा देवाने त्यांची उपासना नाकारली आणि अनेकदा त्यांच्यावर न्याय आणला, असे पवित्र शास्त्र वारंवार दाखवते (1 शमुवेल 13:8-14; 2 इतिहास 26:16-21). विश्वासूपणाचा अर्थ देवाने जे सांगितले ते नेमकेपणाने, त्याने निवडलेल्या ठिकाणी आणि त्याने नेमलेल्या सेवकांद्वारे करणे हा होता.
आज या आज्ञांचे पालन का करता येत नाही
इ.स. 70 मध्ये रोमनांनी मंदिराचा नाश केल्यानंतर संपूर्ण बलिदानव्यवस्था आचरणात आणणे अशक्य झाले. देवाने ती रद्द केली म्हणून नव्हे, तर या आज्ञांचे पालन करण्यासाठी आवश्यक असलेली देवाने दिलेली रचना आता अस्तित्वात नाही म्हणून. मंदिर नाही, वेदी नाही, परमपवित्र स्थान नाही, समर्पित याजकवर्ग नाही, शुद्धतेची स्थापित व्यवस्था नाही आणि बलिदानाचे रक्त देवासमोर सादर करता येईल असे पृथ्वीवरील अधिकृत ठिकाणही नाही.
या गोष्टी नसताना “आपल्याकडून जमेल तेवढे करणे” किंवा “नियमशास्त्राच्या आत्म्याचे पालन करणे” अशी कोणतीही गोष्ट शक्य नाही. आज्ञापालनासाठी देवाने ठरवलेल्या अटी आवश्यक आहेत. त्या अटी नाहीशा झाल्या की आज्ञापालन अशक्य होते—आम्ही आज्ञा पाळण्यास नकार देतो म्हणून नव्हे, तर या विशिष्ट आज्ञा पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक साधने देवाने स्वतः दूर केली आहेत म्हणून.
बलिदाने बंद होतील याविषयी दानीएलाने केलेली भविष्यवाणी
बलिदाने बंद होतील, असे पवित्र शास्त्रातच आधी सांगितले होते—देवाने ती रद्द केली म्हणून नव्हे, तर मंदिराचा नाश होणार होता म्हणून. दानीएलाने लिहिले की “बलिदान आणि अर्पण बंद होतील” (दानीएल 9:27), पण त्याने त्याचे कारणही स्पष्ट केले: शत्रूंच्या सैन्यांकडून नगराचा आणि पवित्रस्थानाचा नाश होईल (दानीएल 9:26). दानीएल 12:11 मध्ये संदेष्टा पुन्हा सांगतो की नित्य अर्पण “काढून टाकले जाईल”; हे शब्द हिंसा आणि उजाडपणामुळे ते हटवले जाण्याचे वर्णन करतात, नियम रद्द केल्याचे नव्हे. देवाने आपल्या आज्ञा बदलल्या, असे दानीएलात कुठेही सुचवलेले नाही. संदेष्ट्याने सांगितल्याप्रमाणे मंदिर उजाड करण्यात आले म्हणून बलिदाने बंद झाली. यावरून हे निश्चित होते की नियमशास्त्र स्वतः अबाधित आहे; आज्ञापालनासाठी देवाने निवडलेले ठिकाणच काढून घेतले गेले.
प्रतीकात्मक किंवा स्वतः बनवलेल्या बलिदानांची चूक
अनेक मशीही गट बलिदानव्यवस्थेतील काही भाग प्रतीकात्मकरीत्या पुन्हा घडवण्याचा प्रयत्न करतात. ते वल्हांडणाची भोजनं करतात आणि त्यांना “बलिदान” म्हणतात. ते सभांमध्ये धूप जाळतात. ते विधींचे नाट्यरूप सादरीकरण करतात, अर्पणे हलवतात आणि नाट्यीकरणाद्वारे “तोराचा सन्मान” करत असल्याचे भासवतात. इतर काही जण “भविष्यसूचक बलिदाने,” “आध्यात्मिक बलिदाने” किंवा “भावी मंदिरासाठी सराव” यांसारख्या शिकवणी तयार करतात. या प्रथा धार्मिक वाटतात, पण त्या आज्ञापालन नाहीत—त्या मानवनिर्मित कल्पना आहेत.
देवाने कधीही प्रतीकात्मक बलिदानांची मागणी केली नाही. मानवी कल्पनेतून निर्माण केलेले पर्याय देवाने कधीही स्वीकारले नाहीत. आणि मंदिराच्या आतच करण्याची आज्ञा दिलेली गोष्ट लोकांनी मंदिराबाहेर करण्याचा प्रयत्न केला, तर त्यातून देवाचा सन्मान होत नाही. मंदिराशिवाय या आज्ञांची नक्कल करणे म्हणजे विश्वासूपणा नव्हे; त्या आज्ञा स्थापित करताना देवाने ज्या अचूकतेचा अवलंब केला, तिचा अनादर करणे होय.
बलिदाने केवळ देव पुन्हा उभारू शकतो त्या मंदिराची वाट पाहत आहेत
बलिदानव्यवस्था नाहीशी झालेली नाही, रद्दही झालेली नाही आणि माणसांनी बनवलेल्या प्रतीकात्मक कृतींनी किंवा आध्यात्मिक रूपकांनी तिची जागा घेतलेली नाही. नियमशास्त्रात, संदेष्ट्यांच्या लेखनात किंवा येशूच्या शब्दांत बलिदानांविषयीच्या आज्ञा संपल्या, असे कुठेही घोषित केलेले नाही. नियमशास्त्रातील प्रत्येक भाग कायमचा वैध असल्याचे येशूने मान्य केले आणि आकाश व पृथ्वी नाहीसे होईपर्यंत अक्षरातील लहानात लहान मात्रा देखील नाहीशी होणार नाही, असे सांगितले (मत्तय 5:17-18). आकाश आणि पृथ्वी अजूनही आहेत. म्हणून आज्ञाही कायम आहेत.
जुन्या करारात देवाने अहरोनाच्या याजकवर्गाशी केलेला आपला करार “सार्वकालिक” असेल, असे वारंवार अभिवचन दिले (निर्गम 29:9; गणना 25:13). बलिदानविषयक विधींना नियमशास्त्र “तुमच्या पिढ्यानपिढ्या कायमचा नियम” म्हणते (उदा., लेवीय 16:34; 23:14, 23:21, 23:31, 23:41). या आज्ञांचा अंत होईल, असे एकाही संदेष्ट्याने कधी घोषित केले नाही. उलट, इस्राएलचा देव आणि त्याचे मंदिर यांचा राष्ट्रे सन्मान करतील आणि त्याचे घर “सर्व राष्ट्रांसाठी प्रार्थनेचे घर” होईल, अशा भविष्यकाळाविषयी संदेष्टे बोलतात (यशया 56:7). मंदिराच्या पावित्र्याचे समर्थन करण्यासाठी येशूने हाच उतारा उद्धृत केला (मार्क 11:17). मंदिराचा अंत सूचित करण्यासाठी येशूने हा उतारा उद्धृत केला नव्हता, तर मंदिर भ्रष्ट करणाऱ्यांचा धिक्कार करण्यासाठी केला होता.
नियमशास्त्राने ही बलिदाने कधीही रद्द केली नाहीत, येशूनेही ती रद्द केली नाहीत आणि संदेष्ट्यांनीही ती रद्द झाल्याचे शिकवले नाही; म्हणून पवित्र शास्त्र जितकी मुभा देते तितकाच निष्कर्ष आपण काढतो: या आज्ञा देवाच्या सार्वकालिक नियमशास्त्राचा भाग म्हणून कायम आहेत. आज त्यांचे पालन करता येत नाही याचे एकमेव कारण म्हणजे देवाने स्वतः आवश्यक ठरवलेल्या गोष्टी—मंदिर, याजकवर्ग, वेदी आणि शुद्धतेची व्यवस्था—उपलब्ध नाहीत.
देवाने स्वतः दूर केलेल्या गोष्टी तो पुन्हा स्थापित करेपर्यंत योग्य भूमिका नम्रतेची आहे—नक्कल करण्याची नव्हे. देवाने स्थगित केलेल्या गोष्टी पुन्हा निर्माण करण्याचा आम्ही प्रयत्न करत नाही. आम्ही वेदी हलवत नाही, जागा बदलत नाही, विधी बदलत नाही किंवा प्रतीकात्मक रूपे बनवत नाही. आम्ही नियमशास्त्र मान्य करतो, त्याच्या परिपूर्णतेचा आदर करतो आणि देवाने आज्ञा केलेल्या गोष्टींत काही भर घालण्यास किंवा त्यांतून काही कमी करण्यास नकार देतो (अनुवाद 4:2). यापेक्षा कमी काहीही म्हणजे अंशतः आज्ञापालन; आणि अंशतः आज्ञापालन म्हणजे आज्ञाभंग.